فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١٥ - ادله استحاله اعاده معدوم

شرح عربى: و ثانيهما انّه لو جاز اعادة المعدوم لجاز اعادة الزّمان و لواعيد الزمان لزم‌

التّسلسلى اذ لا يفرق بين الزّمان المبتدء و الزّمان المعاد الّا بانّ هذا فى زمان‌

لا حق و ذاك فى زمان سابق فللزّمان زمان فيلزم اعادته و يتسلسل.

ترجمه: و دليل دوّم آنكه:

اگر اعاده عين معدوم جايز باشد بايد اعاده زمان نيز جايز و ممكن فرض‌

شود و اگر زمان برگردانده شود تسلسل لازم مى‌آيد زيرا بين زمان اوّل و زمان معاد

فرقى نيست مگر باينكه اين در زمان لا حق و آن در زمان سابق بوده پس براى زمان‌

بايد زمان ديگر فرض كرد و در نتيجه اعاده آن زمان وقتى جايز بود دو مرتبه براى آن‌

زمان زمان ديگر لازم است و اين امر منجر به تسلسل مى‌شود.

شرح فارسى:

توضيح‌

وجه دوّم‌

در صورت جواز اعاده معدوم بملاحظه اينكه معاد معدوم، زمانىّ است‌

قهرا اعاده‌اش مستلزم اعاده زمان نيز مى‌باشد و اعاده زمان محال است چون منجرّ

بتسلسل مى‌گردد.

وجه پيدايش تسلسل‌

بديهى است كه بين زمان اوّل و زمان معاد هيچ فرق نيست مگر اينكه‌

اوّلى در زمان سابق واقع بوده و ثانى در زمان لا حق پس در نتيجه بايد گفت براى‌

زمان زمان مى‌باشد، چون براى زمان اوّل ظرف سابق و براى زمان دوّم ظرف‌

لا حق قائل شديم لذا باعاده زمان مظروف زمان ظرفى نيز عود مى‌كند باز اين زمان‌

معاد داراى زمان است كه اعاده مظروف موجب اعاده آن نيز مى‌باشد و اين اعاده‌

در سلسله ازمان بآخر منتهى نشده بلكه متسلسلا امتداد و استمرار پيدا مى‌كند و

چون تسلسل باطل است پس ملزومش نيز باطل مى‌باشد.