فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٦ - دليل پنجم براى اصالت وجود

مؤلّف گويد:

اضافه عبارتست از انتساب امرى به امر ديگر و آن در اصطلاح به دو گونه‌

حاصل مى‌شود:

١- اضافه اشراقى‌

٢- اضافه مقولى‌

اضافه اشراقى: آنست كه بواسطه‌اش هم اصل نسبت و هم طرف اضافه‌

يعنى مضاف اليه تحقّق يابد و بعبارت ديگر:

اضافه داراى يكطرف بوده و مضاف اليه نفس اضافه مى‌باشد همچون‌

نسبت صور ذهنيّه به نفس يا اضافه اشياء بحضرت خالق متعال چه آنكه علم او

عين معلوم است نه آنكه اشيائى بوده و ميان آنها و علم حضرتش نسبت علمى‌

حاصل گردد.

اضافه مقولى: آنستكه قوامش به مضاف و مضاف اليه باشد و بعبارت‌

ديگر:

نسبتى است كه معلول وجود متضايفين باشد همچون نسبت ابوّت بين‌

ولد و والد.

قوله: لانّها اعتباريّة: ضمير در « لانّها » به اضافه مقوليّه راجع است.

قوله: كالوجود الاعتبارى: يعنى همانطوريكه وجود اعتباير و انتزاعى،

انتزاعى است اضافه مقوليّه نيز همينطور است.

قوله: و ان لم تتفاوت: ضمير در آن به « حالها » راجع است.

قوله: و مع هذا كانت: مشار اليه « هذا » عدم تفاوت حال ماهيّت مى‌باشد.

قوله: لزم الانقلاب: يعنى انقلاب ماهيّت به وجود.

قوله: و ان لم تستحقّ: يعنى و ان لم تستحقّ الماهيّة لحمل الوجود عليها.

قوله: كانت باقية: ضمير در « كانت » به ماهيّت عائد است.

متن: « ٢٢ »