فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٩٧ - جواب هفتم و كلام ملاصدرا در اسفار

بلى، مفاهيم طباطع البتّه از انواع منفكّ نمى‌باشند.

شرح فارسى:

توضيح‌

جواب هفتم و كلام ملّاصدرا در اسفار

چنانچه قبلا گفته شد عمده اشكالات منكرين وجود ذهنى اندراج شيئ‌

واحد در تحت دو مقوله است و تاباينجا شش جواب از اين اشكال و اشكالات‌

ديگر داده شد و اينك جواب هفتم:

صور ذهنيّه اشياء كه از آن بعلم تعبير مى‌كنند بدو حمل ملاحظه‌

مى‌شوند:

١- حمل اوّلى (حمل ذاتى) كه باين اعتبار صور اشياء در تحت همان‌

مقوله‌اى هستند كه نفس اشياء خارجى از آن مى‌باشند پس صور جواهر باين‌

لحاظ جوهر و صور اعراض عرض مى‌باشد.

٢- حمل شايع (حمل صناعى) كه باين ملاحظه چون صور مصداقى از

مصاديقى كيف هستند در تحت اينمقوله مى‌باشند چه متصوّر جوهر باشد و چه‌

عرض، عرض هم در تحت همين مقوله بوده يا مقولات ديگر باشد.

پس شيئ واحد (صور ذهنيّه) بدو اعتبار (باعتبار دو حمل) در تحت دو

مقوله واقع شد و اين اشكالى ندارد همچنانكه در جزئى مى‌گويند باعتبار حمل‌

اوّلى جزئى است ولى باعتبار حمل شايع كلّى است پس مى‌توان گفت:

الجزئى جزئى باعتبار الحمل الذّاتى.

و الجزئى كلّى باعتبار الحمل الشّايع.

عينا مى‌گوئيم:

الصّور الذهنيّة مقولة من المقولات العشر باعتبار الحمل الذّاتى.

و الصّور الذّهنيّة من مقولة الكيف خاصّة باعتبار الحمل الشّايع.