فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢ - دليل افضل بودن معلوم در علم حكمت از معلومات ديگر

نمى‌باشد زيرا امور موجوده هم از مصاديق و افراد وجود بوده و حقيقت وجود بآنها

صادق است.

و امّا در دليل افضليّت ادلّه:

از مطالب قبل وجه نقاش و انتقاد در اين تقرير معلوم شده و محتاج به‌

ذكر عليحدّه نيست.

و امّا در دليل افضليّت غايت:

گوئيم غايت تابع مغيّا و مترتّب بر آنست و بعد از آنكه در مغيّا احتمال‌

خطاء و فرض اشتباه كرديم بالتّبع در غايت نيز همينطور مى‌گوئيم:

و بعبارت ديگر: بسا ممكنست شخص از راه قطع و جزم مطلبى را

كشف كرده و بر طبق آنهم عمل نمايد ولى چون يقينش بصواب نرفته غايت عاليه‌

و مستحسنه‌ايكه مطلوبش بود نه تنها از كفش رفته بلكه احيانا بر خلاف مراد دچار

ناملائم و ناراحتى هم مى‌شود.

و صحبت در اين مضمار بسيار است و محتاج به اطاله كلام نيست.

البتّه مخفى نماند كه ما در مقام قدح و تخطئه اين علم نيستيم بلكه منظور

تقرير يا تضعيف ادلّه اقامه شده مى‌باشد.

قوله: و امّا انّ معلومها الخ:

دليل افضل بودن معلوم در علم حكمت از معلومات ديگر

دليل بر اينك معلوم در اينعلم از معلومات علوم ديگر افضل است اينكه:

معلوم در اينعلم عبارتست از:

١- وجود و انيّت حقتعالى.

٢- صفات باريتعالى.

٣- افعال باريتعالى.

بسى روشن است كه اينمعلومات از معلومات علوم ديگر افضل و اشرف‌