فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٢١ - جواب هشتم و مختار مصنف در وجود ذهنى

شده است همانطورى كه محقّق دوانى فرموده اطلاقش بالمسامحه و بواسطه تشبيه‌

بكيفيّات خارجيّه است.

و بنابراين تقرير هيچ اشكالى متوجّه وجود ذهنى نمى‌شود.

قوله: فيض اللّه المقدّس: عرفاء براى حقيقت وجود كه ذات اقدس‌

حقتعالى باشد سه ظهور و جلوه قائلند:

ظهور اوّل: و آن ظهور ذات اقدسش است براى ذاتش با قطع نظر از

عالم اسماء و صفات و از اين ظهور بمقام احديّت و عالم غيب الغيوب و كنز

مخفى نام برند و حديث شريف قدسى كنت كنزا مخفيّا را اشاره باين عالم‌

مى‌دانند.

ظهور دوّم: و آن ظهور ذات اقدسش است نسبت باعيان ثابته كه عالم‌

اسماء و صفات باشد و از اين ظهور بحضرت و احديّت و عالم الاسماء و فيض‌

اقدس اسم مى‌برند.

ظهور سوّم: و آن ظهور ذات اقدسش است نسبت بماهيّات امكانى كه‌

از آن به فيض مقدّس و عالم مشيّت و حقيقت محمّديّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم‌

تعبير مى‌كنند.

قوله: لا هو كيف: ضمير « هو » به فيض اللّه الاقدس راجع است.

قوله: و لا التّعيّنات: يعنى و لا التّعيّنات كيفيّات.

قوله: المعلومة لها: ضمير در « لها » به نفس عود مى‌كند.

قوله: فليس كيفا: ضمير در « ليس » به اشراق نفس راجع است.

قوله: و هو علم: ضمير « هو » به اشراق نفس بر مى‌گردد.

قوله: و هى معلومات: ضمير « هى » به ماهيّات بر مى‌گردد.

شرح عربى: و بالجملة اخذت من كلّ من مذهبى صدر المتألّهين و المحقّق الدّوانى شيئا

و تركت شيئا.

فصول الحكمة، شرح فارسى بر منظومه (مبحث الهيات) ؛ ج‌١ ؛ ص٣٢١

ّا المأخوذ من الاوّل فكون الصّور العلميّة بالحمل الاوّلى مقولات لا