فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤٣ - معناى نفس الامر

تجزيه و تركيب‌

بحدّ: جارّ و مجرور، متعلّق به « حدّ » ، مضاف.

ذات الشّيى‌ء: مضاف اليه براى « حدّ » .

نفس الامر: نائب فاعل براى « حدّ » .

و عالم الامر: عطف است براى « ذات الشّيى‌ء».

واو: عاطفه.

ذا: مبتداء و خبرش « يعد عقل» است.

ترجمه: نفس الامر بحدّ الذّات و عالم امر كه عقل باشد تعريف شده است.

شرح عربى: بحدّ ذات الشّيى‌ء نفس الأمر حدّ، اى حدّ و عرّف نفس الأمر بحدّ

ذات الشّيى‌ء و المراد بحدّ الذّات هنا مقابل فرض الفارض و يشمل مرتبة

الماهيّة و الوجدين الخارجي و الذّهني فكون الانسان حيوانا فى المرتبة و

موجودا فى الخارج او الكلّي موجودا فى الذّهن كلّها من الامور النّفس‌

الأمريّة اذ ليست بمجرّد فرض الفارض كالانسان جماد فالمراد بالأمر هو

الشّيى‌ء نفسه فاذا قيل الاربعة في نفس الأمر كذا معناه انّ الأربعة في‌

حدّ ذاتها كذا فلفظ الامر هنا من باب وضع المظهر موضع المضمر.

ترجمه:

معناى نفس الامر

به حدّ ذات شيى‌ء، نفس الامر تعريف شده است يعنى در مقام تحديد و

تعريف آن گفته‌اند:

نفس الامر عبارتست از حدّ ذات چيزى.

و مقصود از « حدّ ذات» در اينجا مقابل فرض فارض مى‌باشد و شامل مرتبه‌

ماهيّت و وجود خارجى و ذهنى مى‌گردد، بنابراين بودن انسان حيوان در مرتبه ماهيّت‌

و موجود بودن در خارج يا موجود بودن كلّى در ذهن جملگى از امور نفس الامريّه‌

مى‌باشند زيرا هيچكدام بمجرّد فرض فارض نظير: الانسان جماد نمى‌باشند.