فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٩ - دليل پنجم براى اصالت وجود

صوادر و آثار حقتعالى صرفا ماهيّات متخالفه‌اى بوده كه در سؤال بما هو از هر يك‌

جوابى بايد گفته شود و در حقّشان بگوئيم:

مجرّد كجا و مادّى كجا!

آسمان كجا و زمين كجا!

انسان كجا و اسب كجا!

و همچنين ماهيّات ديگر و در نتيجه بايد گفت:

پس وجه واحد خداوند كه در آيه شريفه‌ «اينماتولّوا فثّم وجه اللّه» بآن اشاره‌

شده كجا خواهد رفت!

چه آنكه معلوم و روشن است كه وجه واحد بايد واحد باشد.

و نيز بايد بگوئيم:

كلمه « كن » كه واحد بوده و آيه شريفه: و ما امرنا الّا واحدة بآن دلالت‌

دارد كجا مى‌رود!

بخلاف زمانيكه وجود يعنى حقيقتى كه بر آن وحدت دوران داشته بلكه‌

عين آن بوده اصيل باشد چه آنكه تمام متخالفات و متعدّدات در آن با هم توافق‌

و سازش داشته و جمله متمايزات با هم در آن تشارك دارند و آن جهت نورانى‌

است كه ظلمات در آن محو و زائل مى‌گردند.

و آن عبارتست از كلمه و مشيّت و رحمت واسعه حقتعالى و نيز غير اينها

از صفات فعلى ديگر حقتعالى.

شرح فارسى:

توضيح‌

شرح اندساد توحيد افعالى‌

مقصود از توحيد افعالى آنستكه تمام موجودات كه فعل خداوند و اثر او

هستند با هم متّحد مى‌باشند و شرح انسداد اين توحيد بفرض اصالت ماهيّت چنين‌

است: