فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٩٨ - شبهات معتزله و جواب مصنف(ره) از آنها

تجزيه و تركيب‌

كذاك: جارّ و مجرور، متعلّق به « فى الاعدام» كه ظرف مستقرّ است و

خبر « لا » مى‌باشد.

علّيّة: اسم « لا » و خبرش « فى الاعدام» بجهت ضرورت شعرى مقدّم‌

شده.

واو: استيناف.

ان: شرطيّه و فعل شرطش « فاهوا بها».

فتقريبيّة: خبر است براى مبتداء محذوف كه « هى » باشد و جمله اسميّه‌

جواب شرط است.

ترجمه: چنانچه علّت نمى‌توانند باشند و اگر اطلاق علّت احيانا بآنها شود از باب‌

مجاز و تقريب است.

شرح عربى:

غرر

فى عدم التّمايز و العلّيّة فى الاعدام‌

لا ميز فى الأعدام من حيث العدم، و هو، اى الميز، لها، اى للاعدام،

اذا بوهم، اى فى وهم، ترتسم، تلك الاعدام و ارتسامها فى الوهم باعتبار

الاضافة الى الملكات.

فيتصوّر ملكات متمايزة و وجودات متخالفة و تضيف اليها مفهوم العدم‌

فيحصل عنده اعدام متمايزة فى الاحكام.

و امّا مع قطع النّظر عن ذلك فلا يتميّز عدم عن عدم و الّا لكان فى كلّ‌

شيئ اعدام غير متناهية.