فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥٨ - اشاره مرحوم مصنف به ادله وجود ذهنى

قوله: فهو بهذا النّحو من الوحدة: ضمير « هو » به صرف الشّيئ را مست.

قوله: لما هو من سنخه: ضمير « هو » به ماء موصوله راجع بوده و ضمير در

« سنخه » به الشّيئ عود مى‌نمايد.

قوله: المحذوف عنها: ضمير در « عنها » به وحدت بر مى‌گردد.

قوله: ما هو من غرائبه: ضمير « هو » به ماء موصوله و در « غرائبه » به الشّيئ‌

بر مى‌گردد.

قوله: موجود بوجود وسيع: مقصود از توسعه در وجود كلّيّت آن است يعنى‌

قابليّت براى انطباق بر افراد متكثّر را داشته باشد.

قوله: و اذ ليس فى الخارج: ضمير در « ليس » به صرف الشّيئ راجع ا ست.

قوله: لانّه فيه نبعث الكثرة و الاختلاط: ضمير در « لانّه » به الشّيئ و در « فيه »

به خارج بر مى‌گردد.

قوله: ففى صقع شامخ: يعنى فهو موجود فى صقع شامخ.

مؤلّف گويد:

مقصود از « صقع شامخ» مرتبه قوّه عاقله است كه باعتبار علوّش از ساير

مراتب يعنى قوّه حاسه و متخيّله و واهمه مرحوم مصنّف از آن به كلمه « شامخ »

تعبير آورد.

شرح عربى: و هذه الوجه الثّلاثة فروقها جلّية لانّ بعضها يثبت المطلوب من مسلك‌

موضوعيّة الموجبة و بعضها من مسلك الكلّيّة و بعضها من مسلك الوحدة

و ايضا بعضها من مسلك التّصديق و بعضها من مسلك التّصوّر.

و لانّ مباديها مختلفة فانّ مؤنة قاعدة الفرعيّة لا تحتاج اليها فيما عدا الاوّل‌

بخلاف مبادى الآخرين.

فلا وجه لقول المحقّق الّاهجى فى الشّوارق بعد نقل مسلك الكلّيّة عن‌

المواقف و شرح المقاصد.

انّ هذا داخل فى الوجه الّذى تمسّك فيه بالحكم الايجابى على المعدوم.