فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣١٨ - ايراد مصنف بر كلام صاحب اسفار

از احكام ماهيّت است نه وجود پس بهيچكدام از احتمالات علم از مقوله كيف‌

نشد.

قوله: لانّ وجود تلك الصّور فى نفسه: يعنى وجودى كه به تعبير سابق كمال‌

اوّل براى صور محسوب مى‌شود و آن عبارتست از كون و تحقّق صور با قطع نظر از

ظهورشان براى نفس.

قوله: وجودها للنّفس: مقصود وجود بمعناى دوّم است كه در سابق از آن به‌

كمال دوّم تعبير گرديد.

قوله: تزيد على وجودها: صفت است براى « ضميمه » و ضمير در

« وجودها » به صور معقوله راجع است.

قوله: تكون هى كيفا فى النّفس: ضمير « هى » به ضميمه راجع است.

قوله: لانّ وجودها الخارجى: ضمير در « وجودها » به صور مقولات راجع‌

است و مراد از وجود خارجى آنها وجودشان در عالم عين و خارج در قبال ذهن‌

مى‌باشد.

قوله: و ماهيّاتها فى انفسها: ضمير در « ماهيّاتها » به صور معقولات عود

مى‌كند.

قوله: و باعتبار وجودها الذّهنى: يعنى و ماهيّاتها باعتبار وجودها الذّهنى‌

الخ.

قوله: اذ ظهور الشّيئ ليس امرا ينضمّ اليه: يعنى ينضمّ الى وجود الشّيئ.

قوله: و الّا لكان ظهور نفسه: ضمير در « كان » به ظهور و وجود شيئ راجع‌

است.

قوله: و ليس هنا: يعنى و ليس فى الذّهن.

قوله: امر آخر: يعنى امر آخر وراء ظهور الشّيئ.

قوله: و الكيف من المحمولات بالضّميمة: محمولات بالضّميمة اعراض‌

خارجيّه‌اى هستند كه در حملشان بر موضوعات محتاج به حيثيّت تقييديّه خارجيّه‌

مى‌باشيم همچون حمل كاتب بر انسان كه بايد انسان را مقيّد به كاتب در نظر