تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٩٦ - تنبيه دوم

قوله: لا يوجب دفعها الى الجائر: ضمير در « دفعها » به اجرة راجع است.

قوله: بانّه لا يجوز مع التّمكّن: ضمير در « بانّه » به دفع راجع است.

قوله: لانّه غير مستحقّ: ضمير در « لانّه » به جائر برمى‌گردد.

قوله: فيسلم الى العادل: ضمير فاعلى در « يسلم » به مستعمل ارض راجع بوده و مراد از « عادل » امام معصوم عليه السّلام مى‌باشد.

قوله: و مع التّعذّر: يعنى و مع تعذّر الدّفع الى العادل او نائبه.

قوله: يتولّى صرفه فى المصالح: ضمير در « يتولّى » به مستعمل ارض راجع بوده و ضمير در « صرفه » به خراج عائد است و منظور از « مصالح » مصالح مسلمين مى‌باشد.

قوله: حسبة: يعنى از باب واجب كفائى.

قوله: مثل صحيحة زرارة الخ: اين روايت را مرحوم شيخ الطّائفه در كتاب تهذيب طبع جديد ج (٦) باين شرح نقل فرموده:

حسين بن سعيد، از ابن ابى عمير، از على بن عطيّة قال:

اخبرنى زراره، قال: اشترى ضريس بن عبد الملك و اخوه من هبيرة الخ.

قوله: ارزا: يعنى برنج.

قوله: من هبيرة: بصيغة تصغير از عمّال بنى اميّه بوده.

قوله: انظر الى خمس هذا المال: منظور از « هذا المال» برنجى مى‌باشد كه ضريس خريده بود.

قوله: فابعث به اليه: ضمير در « به » به ارز و در « اليه » به امام عليه السّلام راجع است.

قوله: و ادّى المال: ضمير در « ادّى » به ضريس راجع بوده و مراد از « مال » برنج مى‌باشد و مراد اينستكه ضريس حقّ و حصّه سلطان را برايش فرستاد.

قوله: و قدم هؤلاء: مقصود از « هولاء » بنى عبّاس مى‌باشد.

قوله: هو له هو له: ضمير « هو » به مال و ضمير مجرورى در « له » به ضريس راجع است.

قوله: انّه ادّاها: ضمير در « انّه » به ضريس راجع بوده و ضمير مفعولى در