تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٨١ - استدلال مرحوم مصنف بر جواز اخذ خراج و مقاسمه و زكات از ظالم

صادق عليه السّلام بوده است.

و از جمله: روايت صحيحه عبد الرّحمن بن حجّاج است، وى مى‌گويد:

حضرت ابو الحسن موسى الكاظم عليه السّلام بمن فرمودند:

تو را چه مى‌شود كه با على در خريدن طعام اقدام نمى‌كنى، تو شخصى تنگدست هستى پس چرا باين امر مبادرت نمى‌ورزى؟

راوى مى‌گويد: خدمتش عرضه داشتم:

بلى، اگر بخواهيد مرا در وسعت قرار دهيد يعنى بمن اجازه بفرمائيد.

حضرت فرمودند: آنرا بخر.

و خلاصه كلام آنكه در اخبار سابقه مضامينى وارد شده كه ما را از استدلال باين احاديث مستغنى مى‌نمايند.

شرح مطلوب‌

قوله: الصّحيح عن اسماعيل بن الفضل الهاشمى عن ابى عبد اللّه عليه السّلام: اين روايت را مرحوم صدوق در كتاب فقيه طبع جديد ج (٣) باين شرح نقل فرموده:

روى ابان، عن اسماعيل بن الفضل عن ابى عبد اللّه عليه السّلام الخ.

قوله: جزيه رؤوسهم: مقصود از « جزيه » مالياتى است كه از اهل ذمّه مى‌گيرند.

قوله: و الآجام: جمع « اجمّه » بوده و آن بيشه‌اى است كه در آن نيزار باشد.

قوله: و المصائد: جمع مصيده و آن آلت صيد را گويند.

قوله: و هو لا يدرى: ضمير « هو » به الرّجل راجع است.

قوله: لعلّ هذا لا يكون ابدا: مشار اليه « هذا » خراج رجال و جزيه رؤوس و خراج النّخل و ساير مذكورات در حديث مى‌باشد و مقصود اينستكه شايد هيچيك بعدا بدست نيامدند.

قوله: اذا علمت انّ من ذلك شيئا واحدا قد ادرك: يعنى مبلغ اندكى از اين اشياء اگر معلوم باشد كه تحصيل مى‌شود تقبّل و اشتراء آنها جايز است.

قوله: رواية الفيض بن المختار الخ: اين روايت را مرحوم شيخ الطّائفه در كتاب تهذيب طبع جديد ج (٧) ص (١٩٩) باين شرح نقل فرموده: