تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٩٧ - مسئله دوم جوائز سلطان و كاركنان او

در مال جائر علم نداشته باشيم يا در صورت وجود علم شبهه غير محصوره باشد و احيانا اگر شبهه محصوره بود آنرا بنحوى فرض نمائيم كه ملحق به غير محصور باشد يعنى برخى از اطراف شبهه از مورد ابتلاء خارج فرض شوند لذا در تمام اينصور اخذ جايزه از جائر مباح و مشروع مى‌باشد چنانچه قبلا شرح آن گذشت.

و اگر شبهه محصوره بوده بطورى كه قاعده در آن مقتضى احتياط و لزوم اجتناب از تمام اطراف باشد مثل اينكه تكليف بحرام معلوم بالاجمال فعلى بوده و تمام اطراف نيز فعلا مورد ابتلاء فرض شوند در اينفرض جماعتى از علماء طبق تصريح مرحوم شهيد ثانى در مسالك و غير ايشان فرموده‌اند اخذ جايزه باز حلال بوده و حكم شبهه محصوره بر آن مترتّب نيست.

مقاله مرحوم محقّق در شرايع‌

مرحوم محقّق در كتاب شرايع فرموده:

جوائز سلطان جور اگر مال حرام در آن عينا معلوم باشد اخذش حرام و نامشروع است.

يعنى در غير صورت علم تفصيلى بحرام اخذ آن جايز و مباح است حتّى در صورت علم اجماعى و بودن شبهه بصورت شبهه محصوره.

و شبيه همين عبارت از نهاية الاحكام شيخ الطّائفه (ره) و دروس شهيد اوّل (ره) و غير ايندو نقل گرديده.

مقاله مرحوم شهيد ثانى در كتاب مسالك‌

مرحوم شهيد ثانى در كتاب مسالك مى‌فرمايند:

اينكه مرحوم محقّق حرام را به « عين » مقيّد نمود و فرمود:

ان علمت حراما بعينها.

اشاره است باينكه اخذ جوائز از سلاطين جور جائز است حتّى در صورتيكه علم‌