تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٥٦ - امر دوم

غنائم از آن امام عليه السّلام است.

شيخ عليه الرّحمه در مبسوط مى‌فرمايند:

بنابراين روايت تمام فتوحات بعد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم متعلّق به امام عليه السّلام و مال ايشان محسوب مى‌شود مگر فتوحاتيكه در زمان مولانا امير المؤمنين عليه السّلام واقع شده. تمام شد كلام مرحوم شيخ.

تشريح المطالب، شرح فارسى بر مكاسب ؛ ج‌٤ ؛ ص١٣٥٦

مقاله مرحوم مصنّف‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

بنابراين حلّيت ماليّاتيكه از اين اراضى (اراضى مفتوح بعد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم) اخذ مى‌شود مبتنى بر بيانى است كه سابقا گفته شد و آن اين بود كه انفال (اموال مختصّ به امام عليه السّلام) در حلّيت ماليّات مأخوذ از آن ملحق به اراضى خراجيّه مى‌باشند.

سپس مى‌فرمايند:

ظاهرا اراضى عراق به اذن امام عليه السّلام فتح شده‌اند لذا از اراضى خراجيّه محسوب مى‌شوند چنانچه اخبار و ادلّه‌اى كه دلالت دارند بر اينكه اراضى عراق متعلّق به جميع مسلمين است كاشف از همين معنا مى‌باشد.

و امّا غير اراضى عراق يعنى زمينهائى كه در عصر خلافت دوّمى فتح شده‌اند و غالب فتوحات بعد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نيز در دوره حكمرانى او بوده بايد بگوئيم:

ظاهر برخى از اخبار اينستكه اين فتوحات به اذن امير المؤمنين عليه السّلام و به امر آنجناب بوده است.

در خصال مرحوم صدوق، ابواب سبعه، باب « انّ اللّه تعالى يمتحن اوصياء الانبياء فى حياة الانبياء فى سبعة مواطن و بعد وفاتهم فى سبعة مواطن» آمده است:

صدوق، از پدر و استادش، از سعد بن عبد اللّه، از احمد بن حسين بن سعيد، از جعفر بن محمّد نوفلى، از يعقوب بن رائد، از ابى عبد اللّه جعفر بن احمد بن ابى طالب، از يعقوب بن عبد اللّه كوفى، از موسى بن عبيد، از عمر بن ابى مقدام، از جابر