پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧١١ - شرح و تفسير وصيّت نامه كوتاه و پر محتوا

واژه امام در اين جا مى‌تواند اشاره به شخص پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله، يا شخص على عليه السّلام و يا همه پيشوايان اسلام، از پيامبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله گرفته، تا وصىّ خاتم، حضرت مهدى- سلام اللّه عليهم اجمعين- بوده باشد.

بديهى است چنين خداوند و آيين و امامى، هيچ كس را جز به مقدار توانش تكليف نمى‌كند.

سرانجام در پايان اين فراز، امام عليه السّلام به نكته مهمى اشاره مى‌كند و سخنان خود را در بخش اوّل و دوّم اين فراز با اين نكته تكميل مى‌نمايد، مى‌فرمايد:

«من ديروز همراه (و رهبر) شما بودم، و امروز مايه عبرت شما هستم، و فردا از شما جدا مى‌شوم، خداوند من و شما را بيامرزد» (أنا بالأمس صاحبكم، و أنا اليوم عبرة لكم، و غدا مفارقكم! غفر اللّه لي و لكم).

اشاره به اين كه: اگر سه روز زندگى مرا در كنار هم قرار دهيد، مطالب بسيارى به شما مى‌آموزد. ديروز همچون شما، بلكه رهبر و فرمانده شما بودم، «عمرو بن عبدود» ها را بر خاك سياه مى‌غلطاندم، در «خيبر» را با پنجه آهنين مى‌گشودم، از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در ميدان جنگ در برابر انبوه دشمن به تنهايى دفاع مى‌كردم، در ميدان‌هاى جنگ «جمل و صفّين و نهروان» هنگامى كه شمشير به دست مى‌گرفتم لشكر دشمن از برابر من فرار مى‌كردند، ولى امروز با اين فرق شكافته كه در ميان بستر افتاده‌ام، درس عبرتى براى شما هستم، و فردا مى‌روم، تنها جاى خالى مرا خواهيد ديد. آيا اين سه روز بيانگر وضع دنيا و بى‌اعتبارى آن براى همه شما نيست؟

به راستى سخنى به اين كوتاهى و پر معنايى كمتر شنيده شده است.

در اين كه منظور از جمله «غدا مفارقكم» پيش‌بينى شهادتش در همان بستر است يا خبر از آينده‌هاى دور مى‌دهد كه در تعبيرات عادى از آن به‌