پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٨٦ - شرح و تفسير راه نجات

تندرست از مريض گريزان است» (فلا تنفروا من الحقّ نفار الصّحيح من الأجرب، و الباري‌ [١] من ذي السّقم).

اشاره به اين كه: سلامت و سعادت شما در پيروى حق است و گرايش به باطل، نوعى بيمارى و ناتندرستى، ولى مع الاسف! گروهى گمراه، چنان از حق مى‌گريزند كه گويى از فرد مبتلا به بيمارى سرايت كننده فرار مى‌كنند. يا به گفته قرآن « «كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ»؛ آنها از حق گريزانند، گويى گورخران رميده‌اند كه از مقابل شيرى فرار كرده‌اند» [٢].

سپس امام عليه السّلام در گام ديگرى براى هدايت مخاطبان به سوى حق و دور ساختن از باطل راه روشنى را پيشنهاد مى‌كند و مى‌فرمايد «بدانيد شما هرگز راه حق را نخواهيد شناخت مگر آن كه ترك كنندگان آن را بشناسيد، و هرگز به پيمان قرآن وفادار نخواهيد بود مگر اين كه از كسى كه آن پيمان را شكسته است آگاه شويد، و هرگز به قرآن تمسّك نخواهيد جست مگر اين كه به كسانى كه آن را دور افكنده‌اند، پى ببريد» (و اعلموا أنّكم لن تعرفوا الرّشد حتّى تعرفوا الّذي تركه، و لن تأخذوا بميثاق الكتاب حتّى تعرفوا الّذي نقضه، و لن تمسّكوا به حتّى تعرفوا الذي نبذه).

اين در واقع يكى از طرق شناخت حق و باطل است و مشمول قاعده معروف «تعرف الاشياء بإضدادها؛ هر چيزى را با ضد آن مى‌توان شناخت»، مى‌باشد. تا انسان بيمار نباشد، معنى سلامتى را نمى‌فهمد و تا تاريكى را نبيند مفهوم روشنايى را تشخيص نمى‌دهد.

[١] «بارئ» از مادّه «برء» (بر وزن قفل) در اصل داراى دو معناست نخست آفريدن و ايجاد كردن است و به همين جهت خدا را بارى مى‌گويند و ديگر به معناى دور شدن از چيزى است و به همين جهت به معنى سلامتى و دور شدن از بيمارى به كار مى‌رود و در خطبه بالا معنى دوّم اراده شده است.

[٢] مدثر، آيه ٥٠ و ٥١.