پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٧ - شرح و تفسير ويژگيهاى آن حاكم خونخوار!

اين ترتيب آتش فتنه خاموش مى‌شود).

مرحوم «علّامه مجلسى» بعد از نقل اين حديث مى‌گويد: اصحاب ما همانند اين حديث را از امام باقر عليه السّلام و امام صادق عليه السّلام در ضمن احاديث مهدى عليه السّلام نقل كرده‌اند [١].

ولى قسمت پايانى اين خطبه ناهماهنگى‌هايى با اين تفسير دارد.

سپس امام عليه السّلام در قسمت پايانى اين خطبه مى‌فرمايد: «اين وضع ناگوار، (خونريزى‌ها و ناامنى‌ها و تبعيدها و پراكندگى‌ها) همچنان ادامه مى‌يابد، تا زمانى كه عقل و فكر از دست رفته عرب، به او باز گردد (و در سايه عقل و درايت اختلاف‌ها را دور بريزند و دست اتّحاد را به هم دهند، مردم را از خواب بيدار كنند و بر ستمگران بشورند)» (فلا تزالون كذلك، حتّى تؤوب‌ [٢] إلى العرب عوازب‌ [٣] أحلامها [٤]!).

سپس چهار دستور به مردم مى‌دهد كه در سايه آن مى‌توانند، بر حاكمان ظالم پيروز شوند و سلامت و امنيّت را به اجتماعشان باز گردانند. مى‌فرمايد: «با سنّت‌هاى جاودانه اسلام و آثار آشكار پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و پيمان نزديكى كه ميراث نبوّت بر آن باقى است، همراه و همگام باشيد و بدانيد شيطان راههاى خويش را براى شما آسان جلوه مى‌دهد تا از او پيروى كنيد!» (فالزموا السّنن القائمة، و الآثار البيّنة، و العهد القريب الّذي عليه باقي النّبوّة. و اعلموا أنّ‌

[١] بحار الانوار، جلد ٥٢، صفحه ١٨٦- ١٨٧ (با تلخيص).

[٢] «تؤب» از مادّه «أوب» به معنى بازگشت از سفر و يا هر گونه بازگشت است.

[٣] «عوازب» جمع «عازبه» در اصل از مادّه «عزبه» (بر وزن لقمه) و «عزوبت» گرفته شده كه به معنى ازدواج نكردن است و «عزب» به افرادى كه فاقد همسرند اطلاق مى‌شود. ولى گاه به معنى پنهان شدن و دور گشتن نيز آمده است و در خطبه بالا منظور همين است.

[٤] «احلام» جمع «حلم» (بر وزن شتر) به معنى عقل است.