پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٢ - شرح و تفسير

است: «و اجعل الحياة زيادة لي في كلّ خير و الوفاة راحة لي من كلّ شرّ؛ زندگى اين جهان را براى من سبب افزونى در هر نيكى قرار ده، و وفات را سبب راحتى از هر بدى».

در پاسخ اين ايراد جوابهاى متعددى ذكر شده كه از همه روشنتر اين است كه اين تعبير اشاره به توده مردم است، كه غالبا از مرگ گريزانند، و اما خاصّان پروردگار حساب ويژه‌اى دارند.

اين احتمال نيز وجود دارد كه حتى اولياء اللّه از اين نظر كه مرگ به دوران زاد و توشه گرفتن و پيمودن مسير تكامل آنها پايان مى‌دهد از آن بيزارند.

به هر حال امام عليه السّلام اين مقدمه را به عنوان يك نتيجه گيرى و تشبيه در مورد علم و دانش كه هرگز انسان از آن سيراب نمى‌شود ذكر كرده است، مى‌فرمايد:

اين (حيات و زندگى) همانند علم و دانش است كه حيات قلب مرده، و بينايى چشم نابينا و شنوايى گوش ناشنوا، و مايه سيراب شدن تشنگان است و بى‌نيازى و سلامت كامل تنها در آن مى‌باشد» (و إنّما ذلك بمنزلة الحكمة الّتي هي حياة للقلب الميّت، و بصر للعين العمياء، و سمع للأذن الصّمّاء، وريّ‌ [١] للظّمآن‌ [٢]، و فيها الغنى كلّه و السّلامة).

در واقع امام عليه السّلام مى‌فرمايد: دو نوع حيات وجود دارد حيات مادى و جسمانى، كه غالبا مردم از آن سير نمى‌شوند و حيات معنوى و روحانى، كه از آن برتر است و آن، علم و دانش مى‌باشد كه خردمندان و آگاهان هيچ گاه از آن، سير و ملول نخواهند شد.

بنابر اين مشارّ اليه «ذلك» دقيقا همان چيزى است كه قبل از آن وارد شده و

[١] «رىّ» معنى مصدرى دارد و به معنى سيراب شدن است.

[٢] «ظمآن» از مادّه «ظمأ» (بر وزن طمع) به معنى تشنه است.