پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٣٦ - شرح و تفسير بازگشت به ارزشهاى جاهلى

با اين كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بارها گاه با صراحت و گاه با كنايه، جانشين خود را تعيين كرده بود و فرموده بود بعد از من دست از دامان «قرآن و عترتم» بر نداريد، ولى با نهايت تأسف اين بناى محكم را ويران كردند و در جايى ديگر بناهاى لرزانى ساختند.

سرانجام امام عليه السّلام در قسمت‌هاى پايانى اين خطبه به اوصاف گروهى كه عامل اصلى اين تغيير و دگرگونى بوده، پرداخته چنين مى‌فرمايد: «آنها معدن تمام خطاها، و درهاى هر گونه گمراهى بودند. در حيرت و سرگردانى غوطه‌ور شدند و در مستى و غرور از حق بيگانه گشتند و بر روش آل فرعون حركت كردند، گروهى به دنيا پرداختند و بر آن تكيه نمودند و گروهى از دين خدا، جدا گشتند» (معادن كلّ خطيئة، و أبواب كلّ ضارب في غمرة [١]. قد ماروا [٢] في الحيرة، و ذهلوا في السّكرة، على سنّة من آل فرعون: من منقطع إلى الدّنيا راكن، أو مفارق للدّين مباين).

اين اوصاف پنج‌گانه براى آنها بيان مى‌فرمايد تا نشان دهد كه افكار و اعمال آنها از ريشه خراب بوده است؛ افرادى فاسد و مفسد، مست و مغرور و دنياپرست و بيگانه از آيين حق.

در توصيف بالا امام عليه السّلام آنها را به «آل فرعون» تشبيه مى‌كند؛ يكى از ويژگيهاى آل فرعون اين بود كه مردم را به دو گروه تقسيم كردند: گروهى «قبطيان» بودند و گروهى «سبطيان»، يا به تعبيرى ديگر: «آل فرعون» و «بنى اسرائيل».

[١] «غمرة» از ريشه «غمر» (بر وزن امر) به معنى از بين بردن آثار چيزى گرفته شده سپس به آب فراوانى كه چيزى را بپوشاند و آثار آن را از بين ببرد اطلاق شده است و در خطبه بالا اشاره به كسانى است كه در غفلت و گمراهى فرو رفته‌اند.

[٢] «ماروا» از مادّه «مور» (بر وزن فور) به معنى جريان سريع و موّاج شدن است.