پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧١٤ - شرح و تفسير آن زمان كه رفتم مرا خواهيد شناخت!

براى عبرت گيرندگان از هر منطق رسا و گفتار شنيدنى مؤثّرتر است. وداع من با شما، وداع كسى است كه آماده ملاقات (پروردگار) است و فردا ارزش زندگى با من را خواهيد دانست و باطن من براى شما آشكار خواهد شد و آن زمان كه جاى خالى مرا ببينيد و ديگرى بر جاى من نشيند، مرا خواهيد شناخت!

شرح و تفسير آن زمان كه رفتم مرا خواهيد شناخت!

امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه، سرنوشت آينده خود را در آن بستر شهادت، شرح مى‌دهد و وضع مسلمين را بعد از خود نيز تبيين مى‌كند نخست مى‌فرمايد: «اگر گام من در اين لغزشگاه ثابت بماند (و از اين ضربت خطرناك رهايى يابم) اين همان مطلوب ماست (تصميم درباره ضاربم يا عفو او بر عهده خود من خواهد بود) و اگر گام بلغزد (و از اين جهان رخت بره‌بندم جاى تعجب نيست زيرا) ما در سايه شاخه‌ها و مسير وزش بادها و زير سايه ابرهاى متراكمى بوديم كه در آسمان پراكنده شدند و آثارشان روى زمين محو شد». (إن تثبت الوطأة [١] في هذه المزلّة [٢] فذاك، و إن تدحض‌ [٣] القدم فإنّا كنّا في أفياء [٤] أغصان، و مهابّ‌ [٥] رياح، و تحت ظلّ غمام، اضمحلّ في الجوّ

[١] «وطأه» به معنى جاى پا و محلّ قدم است و گاه به صورت كنايى به معنى فشار شديد بكار مى‌رود.

[٢] «مزلّه» از مادّه «زلل» (بر وزن ضرر) به معنى لغزش گرفته شده، و «مزلّه» يعنى لغزشگاه.

[٣] «تدحض» از «دحض» (بر وزن محض) نيز به معنى لغزش است.

[٤] «افياء» جمع «فى‌ء» (بر وزن شى‌ء) به معنى سايه است.

[٥] «مهابّ» از مادّه «هبوب» به معنى وزش باد گرفته شده و «مهابّ» جمع «مهبّ» به معنى محل وزش بادهاست.