پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٢ - شرح و تفسير پاسخ به بهانه جويان خوارج

شرح و تفسير پاسخ به بهانه جويان خوارج‌

همان گونه كه در بالا آمد، اين خطبه در پاسخ كسانى ايراد شده است كه به مسأله پذيرش حكميّت از امام عليه السّلام خرده مى‌گرفتند و اساس گفتار آنها اين بود:

چرا شما حكميّت دو نفر را در اين مسأله مهم دينى، پذيرفتيد؟ در حالى كه حكم فقط خداست و افراد عادى حق ندارند با فكر خود درباره وظايف دينى حكم كنند.

امام عليه السّلام در پاسخ آنها به نكته مهمى اشاره مى‌كند و مى‌فرمايد: «ما افراد را حكم قرار نداديم بلكه فقط قرآن را به حكميّت انتخاب كرديم، ولى قرآن خطوطى است كه در ميان دو جلد قرار گرفته است و سخن نمى‌گويد، بلكه نيازمند به ترجمان است، و تنها انسانها مى‌توانند از آن سخن بگويند (إنّا لم نحكّم الرّجال، و إنّما حكّمنا القرآن. هذا القرآن إنّما هو خطّ مستور [١] بين الدّفّتين‌ [٢]، لا ينطق بلسان، و لا بدّ له من ترجمان. و إنّما ينطق عنه الرّجال).

اشاره به اين كه: قرآن يك سلسله احكام كلى بيان فرموده و بايد افراد آگاه، احكام جزئيه را از آن استخراج كنند و در اختيار عموم بگذارند و يا به عبارت ديگر، آن كليات را بر مصاديق تطبيق كنند.

[١] «مستور»: مفهوم روشنى دارد كه به معنى شى‌ء پنهان است ولى در بعضى نسخه‌ها «مسطور» آمده كه معنى «نوشته شده را دارد» از مادّه «سطر» و با واژه «خط» كه به عنوان وصف آن در عبارت بالا ذكر شده تناسب بيشترى دارد.

[٢] «دفّتين» تثنيه «دفّة» به معنى صفحه و كنار هر چيزى است و دو طرف جلد كتاب يا قرآن را «دفّتين» مى‌گويند.