پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٤ - شرح و تفسير آخرين سنگرهاى دشمن را در هم بشكنيد!

شرح و تفسير آخرين سنگرهاى دشمن را در هم بشكنيد!

امام عليه السّلام در اين بخش- كه بخشى پايانى خطبه است- به دو چيز مى‌پردازد:

نخست دشمنان را مورد نفرين قرار مى‌دهد، نفرينى كه شكست و عذاب الهى را براى آنها به ارمغان آورد و دل دوستان را محكم و اراده آنها را قوى و نيرومند مى‌سازد. عرضه مى‌دارد:

«خداوندا! اگر آنها حق را نپذيرند جماعتشان را در هم بشكن و متفرق كن و اتحادشان را به پراكندگى مبدّل ساز، و به خاطر گناهانشان آنها را تسليم هلاكت كن» (اللّهمّ فإن ردّوا الحقّ فافضض‌ [١] جماعتهم. و شتّت كلمتهم، و أبسلهم‌ [٢] بخطاياهم).

شايان توجه اين كه امام عليه السّلام نفرين خود را مشروط مى‌كند به عدم پذيرش حق، چرا كه هدف نهايى از اين جنگ و مبارزه، استيلاى بر دشمن و حكومت كردن نبوده است بلكه هدف امام عليه السّلام چيزى جز پذيرش حق نيست اگر آن را پذيرا شوند جنگى در كار نخواهد بود و چنين است جنگ و ستيز تمام حق طلبان و افراد با ايمان در تمام طول تاريخ.

نكته ديگر اين كه: امام عليه السّلام در ضمن اين نفرين اختلاف كلمه را به عنوان وسيله‌اى براى تفرقه و شكست معرفى مى‌كند و گناهان را، از اسباب بدبختى و ناكامى. و به اين ترتيب نفرين او هم درس است نه يك درس، بلكه درسها.

[١] «افضض» از مادّه «فضّ» (بر وزن حظّ) به معنى شكستن است.

[٢] «أبسل» از مادّه «ابسال» (بر وزن نسل) به معهى نگاهدارى و منع كردن از چيزى با قهر و غلبه است و «ابسال» به معنى تسليم كردن كسى به هلاكت آمده است و جمله بالا اشاره به همين معناست.