دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣١ - ٤/ ٤ خطبه شيوا

فريادْ جزع مى‌كند و زنانى كه از ناشكيبايى به سينه مى‌كوبند به سر مى‌آورَد، در حالى كه گرفتار بى‌هوشى احتضار، سختى مصيبت، ناله‌اى دردآور، نَفَسى به شماره افتاده، و جان كَندنى طاقت‌سوز است.

او را خاموش در كفن‌هايش مى‌گذارند و گردن‌نهاده و رام برمى‌دارند، و همچون چارپاى از راه دور بازگشته‌اى، درمانده و زار و دردِ بيمارى كشيده و نزار، او را بر پاره چوب‌هايى مى‌نهند و گروه فرزندان و جمع برادران، او را به سوى خانه غربت و پايانِ ديدار و تنهايى وحشتش مى‌برند.

وقتى كه تشييع‌كنندگان برگشتند و مصيبت‌زدگانْ باز آمدند، او را در حالى كه زمزمه حيرت از پرسش‌ها و دغدغه خطاهاى امتحان دارد، در گور مى‌نشانند. بزرگ‌ترين بلايى كه در آن‌جا به وى مى‌رسد، نازل شدن آب جوش، در افتادن به جهنّم و برافروخته شدن آتش و شدّت فريادهاى آن است. نه آنى آرام دارد و نه لحظه‌اى راحتىِ رنج‌زُداى، و نه توانى بازدارنده، و نه مرگى رهاننده، و نه خوابى سَبُك و آرام‌بخش در بين مردن‌هاى پى در پى و ساعت‌ها عذاب. از اين همه، به خدا پناه مى‌بريم!

بندگان خدا! كجايند آنان كه سال‌ها زيستند و بهره‌مند شدند، به آنان آموختند و فهميدند، فرصتشان دادند و وقت بيهوده گذراندند، امنيت يافتند و فراموش كردند؟ همان‌ها كه از مهلت بسيارى برخوردار گشتند و نيكو بخششى داده شدند، از عذاب دردآور برحذر داشته شدند و پاداشى بزرگْ وعده داده شدند؟

از گناهانِ تباه‌كننده و زشتى‌هاى خشم‌آور، برحذر باشيد! اى صاحبان ديده و گوش! و اى برخورداران از سلامت و مال! آيا گريزْراه و يا رهايىْ‌گاه، جاى امن يا پناهگاه، فرار و يا بازگشتگاهى هست يا نه؟ «پس چگونه [از حقْ‌] منحرف مى‌شويد؟» و به كجا مى‌رويد؟ فريفته چه چيزى هستيد؟ همه بهره هر كدام از شما از طول و