اسرار الصلوة (فارسى) - الملكي التبريزي، الميرزا جواد؛ مترجم رضا رجب زاده - الصفحة ٤٢٥ - در بيان معناى سجده

بغير من مشغول باشد، او در زمره كسانى است كه خود را به مسخره گرفته‌اند، و نامش در ديوان زيانكاران ثبت خواهد شد. انتهى.

مى‌گويم در الفاظ اين روايت تأمل نما، شايد آنچه را كه ما در مورد حقيقت سجود بيان داشتيم در آن بيابى، چرا كه آن معنائى را كه امام مى‌فرمايد كه اگر كسى در تمام عمرش يك دفعه هم كه شده چنين سجده‌اى انجام دهد زيانكار نخواهد بود، جز با آنچه كه ما بيان داشتيم مناسبت نخواهد داشت، بخصوص اينكه بعدا در پاداش آن انس با خدا، و راحتى در آينده را بيان مى‌كند. كه انس با خدا جز با تجلى آن مطلوب و وصال او ميسر نشود.

هم چنين آنجا كه مى‌فرمايد: با خدايش خلوت كند، و يا آنجا كه مى‌فرمايد: خداوند معناى سجود را وسيله تقرب دل و سر و روح انسان به خود قرار داده است، اين جز با آنچه كه ما گفتيم ممكن نيست، و اگر كسى بگويد فرمايش امام آنجا كه مى‌فرمايد «هركس در نماز دلش در پى چيزى غير خدا باشد، او نزديك بآن چيز، و از حقيقتى كه خداوند از نماز اراده نموده بدور خواهد بود» اين را مى‌رساند كه مقصود حضرت، همان حضور قلبى است كه در جميع احوال نماز از افعال و اقوال آن لازم است مى‌باشد، مى‌گوئيم ولى اگر تأمل بيشترى شود گرچه مطلب، در بيان امر عامى كه بجميع اجزاء نماز مربوط مى‌شود كه همان حضور قلب باشد هست، ولى لازمه همين حضور قلب اينست كه حال سجده بهمان گونه‌اى كه ما بيان داشتيم باشد، زيرا حضور قلب در حال قيام به اينست كه، نمازگزار بمقام عبوديت و ربوبيت التفات داشته باشد، و در ركوع آنچه كه حضور قلب اقتضا مى‌كند اينست كه‌