اسرار الصلوة (فارسى) - الملكي التبريزي، الميرزا جواد؛ مترجم رضا رجب زاده - الصفحة ٣٧١ - قوله تعالى الحمد لله

قيامت بيان مى‌دارد مى‌باشد، حتى در بعضى از اين روايات آمده كه در قيامت اعمال و اوقات يك‌جا و مجتمع و در وقت واحدى آورده مى‌شود و روز جمعه بصورت نوعروسى و نماز بصورت جوان زيبائى قدم به صحنه محشر مى‌گذارند. بلكه در بعضى از روايات آمده كه حتى حقايق جمادات، در آخرت زنده و صاحب حيات و نطق و شعور خواهند بود، و عالم آخرت سراى زندگى و دار حيات مى‌باشد و هر چه كه در آن باشد زنده و ناطق و داراى شعور هست و اعراض در آن صحنه حكم جواهر را در اين عالم دارند و از روايات چنين فهميده مى‌شود كه خداوند صورت انسان را نمونه همه موجوداتى كه در اين عوالم هست قرار داده و آدمى نسخه مختصرى از لوح محفوظ است چنانكه در ابياتى كه منسوب به مولا امير المؤمنين ٧ است باين حقيقت اشاره شده و مى‌فرمايد:

آيا مى‌پندارى كه تو جرم كوچكى هستى درحالى‌كه عالم بزرگتر در تو در هم پيچيده شده است.

و رسول خدا ٦ فرمود: اول ما خلق اللّه نورى.

و از ائمه معصومين عليهم السّلام رسيده كه انوار شيعيان ما از نور ما آفريده شد قبل از آفرينش ملائكه پس ما تسبيح حضرت حق گفتيم و شيعيان و ملائكه هم تسبيح گفتند و آيه شريفه قرآن كه مى‌فرمايد:

وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها الى آخر آيه دال بر اين حقيقت است.

و خلاصه كلام آنكه اهل تحقيق از علماء ما بر اين نظريه متفقند كه صورت انسان صورتى است كه بالقوه جامع جميع آنچه كه در همه‌