مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٣٦ - حماسه سیدالشهداء

قابل دفاعی ندارد از وطن و قومیت و نژاد و زبان و دین و آئین و حریت و کرامت ذاتی.

در گفتار آنها هیچ گونه ابراز شخصیت دیده نمیشود، مانند حیوانی هستند که به سخن درآمده باشد. ولی بعضیها در خود احساس شخصیت میکنند، نوعی حماسه در روح آنها هست. در ملت آلمان حماسه «آلمان برتر از همه است» وجود داشت. در عرب نیز خوی تفوّق عرب بر غیرعرب بود و اسلام با آن مبارزه کرد. کم و بیش در هر قومی نوعی حماسه هست، و از نظر اسلام همه حماسههای قومی مذموم است.

اما نوعی حماسه است که حماسه انسانی است، تعصب اگر نامیده شود تعصب ممدوح است. آن، حماسه کرامت نفس و آزادمنشی و عزت نفس و اینکه زندگی با عار قابل تحمل نیست میباشد.

٢. آیا در قرآن آیات حماسی هست؟ آیه «وَللَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسولِهِ وَلِلْمُؤْمِنینَ» [١]، و آیه کریمه «لَنْ یجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرینَ عَلَی الْمُؤْمِنینَ سَبیلًا» [٢].

حماسه بهطور کلی توجه به نوعی کیفیت معنوی زندگی است. چیزی که هست بعضی کیفیتها موهوم و بیاساس است مثل اینکه «آلمان یا باید معدوم شود و یا بر دنیا سیادت کند» و همچنین حماسههای دیگر برتری طلبی و تقدم جوییها؛ و نوعی کیفیت است که واقعیت دارد و آن اینکه حیات شخص یا ملت، محکوم دیگران نباشد، انسان آزاد آفریده شده (وَلا تَکنْ عَبْدَ غَیرِک وَقَدْ جَعَلَک اللَّهُ حُرّاً) [٣]، یا اینکه شخص خود را آلوده نکند به دروغ و غیبت و خیانت به دیگران.

٣. در نفس المهموم ص ١٨٧ میگوید: این اشعار از سیدالشهداء است: