مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦١٨ - رشد اجتماع
پس آیه اول فقط اجتناب از قول زور را میگوید که هم شامل گفتن است و هم استماع، و البته گفتن اظهر مصداقین است؛ ولی آیه دوم رسماً حضور در مجالس باطل را منع میکند خواه حضور برای شنیدن باطل باشد و یا برای دیدن باطل.
این آیه درواقع نوعی اعانت به اثم را نهی میکند.
آیه دیگر:«وَقَدْ نَزَّلَ عَلَیکمْ فِی الْکتابِ انْ اذا سَمِعْتُمْ ایاتِ اللَّهِ یکفَرُ بِها وَ یسْتَهْزَأُ بِها فَلاتَقْعُدوا مَعَهُمْ حَتّی یخوضوا فی حَدیثٍ غَیرِهِ» [١].
تفسیر صافی:«عن الصادق علیه السلام: وَ فَرَضَ اللَّهُ عَلَی السَّمْعِ انْ یتَنَزَّهَ عَنِ الْاسْتِماعِ الی ما حَرَّمَ اللَّهُ، وَ انْ یعْرِضَ عَمّا لا یحِلُّ لَهُ مِمّا نَهَی اللَّهُ عَنْهُ وَالْاصْغاءِ الی ما اسْخَطَ اللَّهَ، فَقالَ فی ذلِک: وَ قَدْنَزَّلَ عَلَیکمْ ...» [٢].
ایضاً صافی:«القمّی: آیاتُ اللَّهِ هُمُ الْأئِمَّةُ عَلَیهِمُ السَّلام»..
ظاهراً مقصود از آیات اعمّ است از آیات تدوینی و آیات تکوینی الهی، اعمّ از شخصیتها مانند ائمه علیهم السلام یا حوادث تاریخی که آیات تکوینی الهی میباشند.
تواریخی که مظهر و مجلای روح ایمان است نیز جزء آیات الهی میباشند.
تفسیر صافی، ذیل آیه «وَ اذا رَأَیتَ الَّذینَ یخوضونَ فی ایاتِنا فَاعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّی یخوضوا فی حَدیثٍ غَیرِهِ ...» [٣] میگوید: العیاشی: عن الباقر علیه السلام فی هذه الایة قال: الْکلامُ فِی اللَّهِ وَالْجِدالُ فِی الْقُرْانِ. قال: مِنْهُ الْقُصّاصُ» [٤].
ایضاً صافی ذیل آیه فوق: «فی العلل: عن السّجاد علیه السلام: لَیسَ لَک انْ تَقْعُدَ مَعَ مَنْ شِئْتَ لِأَنَّ اللَّهَ تَبارَک وَ تَعالی یقُولُ: وَاذا رَایتَ الَّذینَ یخوضونَ ...» [٥].
[١]. نساء/ ١٤٠.[٢]. [امام صادق علیه السلام فرمود: خداوند بر گوش واجب نموده که از شنیدن آنچه حرام فرموده پرهیز کند و از آنچه برایش حلال نیست و خداوند نهی فرموده و از شنیدن آنچه خدا را به خشم میآورد دوری جوید، و در این مورد فرموده: و بر شما این دستور فرستاد که ....][٣]. انعام/ ٦٨.[٤]. [فرمود: مراد، سخن درباره ذات خدا و کشمکش در مورد قرآن است. و فرمود: و از آن جمله افسانه سرایان هستند.][٥]. [فرمود: اختیار با تو نیست که با هرکس خواستی نشست و برخاست کنی، زیرا خدای تبارک و تعالی میفرماید: و چون دیدی کسانی را که در (مسخره و تکذیب کردن) آیات ما فرو میروند ....]