بدیهی است که اگر عامل اصلی نهضت امام، دعوت کوفیان میبود، امام میبایست احتیاط بیشتری میکرد و نصیحت ابن عباس را به کار میبست و اعتماد نمیکرد. اما حقیقت این است که امام هیچ گونه اعتمادی به کوفیان نکرده است. مکرر افرادی گفتند که قُلوبُهُمْ مَعَک وَ سُیوفُهُمْ عَلَیک. خود امام هم فرمود:«لا یخْفی عَلَی الْامْرُ». در جواب «فرزدق» فرمود که اگر کارها بر وفق آنچه میخواهیم انجام گیرد خدا را شکر میکنیم وَ ان حالَ الْقَضاءُ دونَ الرَّجاءِ فَلَنْ یتَعَدَّ (یعتد) مَنْ کانَ الْحَقُّ نِیتَهُ والتَّقْوی سَریرَتَهُ [١]. به علاوه از امام جملههایی شنیده شده است در بین راه که نشان میدهد امام این سفر خود را سفر سلامت نمیدانسته است. اگر خطبه «خُطَّ الْمَوْتُ عَلی وُلْد ادَمَ ...» و جمله «وَ انَّ مِنْ هَوانِ الدُّنْیا انَّ رَأْسَ یحْیی بْنِ زَکریا اهْدِی الی بَغِی مِنْ بَغایا بَنی اسْرائیلَ» [٢] و همچنین خواب معروف «انَّ اللَّهَ شاءَ انْ یراک قَتیلًا» یا «انَّ لَک دَرَجَةً عِنْدَاللَّهِ لَنْ تَنالَها الّا بِالشَّهادَةِ» اصل قابل اعتمادی داشته باشد که دیگر مطلب خیلی واضح است.

د. آیا امام از اول به قصد کربلا حرکت کرد یا نه؟ و اگر فرضاً به قصد کربلا حرکت نکرد، آیا به قصد کشته شدن و با علم به کشته شدن حرکت کرد یا نه؟.

از نظر تاریخی نمیتوان اثبات کرد که امام به قصد کربلا و یا با علم به کشته شدن حرکت کرد، بلکه از نظر تاریخ که ظواهر قضایا را نقل میکند، امام به طرف کوفه و قصد کوفه حرکت کرد و در اثر برخورد با «حر» و اجازه ندادن «حر» که امام از حوزه عراق خارج شود و حاضرنشدن امام که تحت الحفظِ «حر» به کوفه برود، راهی را به طرف غرب و چپ جاده پیش گرفتند تا رسیدند به کربلا، و بعد در اثر نامه ابن زیاد در آن محل متوقف شدند. و از نظر علم به کشته شدن هم تاریخ جز مخطور بودن و غیرقابل اطمینان بودن این سفر را اثبات نمیکند.

در عین حال این جهت منافات ندارد با جهت دیگر و آن اینکه امام در یک سطح دیگری که سطح معنویت و امامت است، میدانسته که عاقبت به کربلا نزول خواهد

[١]. [و اگر قضای الهی مانع رسیدن ما به آرزویمان شود، البته آن کس که نیتش حق بوده و باطنش به تقوا آراسته باشد متجاوز به حساب نیاید.][٢]. [مرگ بر فرزند آدم جای دارد ... و از پستی دنیاست که سر مبارک یحیی بن زکریا به نزد یکی از بدکاران بیاسرائیل هدیه گردید.]