اینچنین مردی از دنیا رفت. او در خانه یکی از انصار زندگی میکرد. زنی هم در آن خانه بود- و شاید زن برادر انصاریاش بود- به نام «امّ علاء» که به او خدمت میکرد.

رسول اکرم آمدند برای تشییع جنازه عثمان بن مظعون، و در این مراسم طوری رفتار کردند که با اخصّ اصحاب رفتار میکردند. یکدفعهامّ علاء رو کرد به جنازه عثمان بن مظعون و گفت:«هَنیئاً لَک الْجَنَّةُ» بهشت تو را گوارا باد! رسول اکرم رو کرد به او و با تندی فرمود: چه کسی چنین قولی به تو داد؟ گفت: یا رسول اللَّه! این صحابی شماست، من به خاطر اینهمه علاقهای که شما به او داشتید این سخن را عرض کردم. رسول خدا این آیه را خواند:«قُلْ ما کنْتُ بِدْعاً مِنَ الرُّسُلِ وَ ما ادْری ما یفْعَلُ بیوَ لا بِکمْ» [١] خیلی معنی دارد. همچنین در اواخر سوره مبارکه جن است:«قُلْ انی لا امْلِک لَکمْ ضَرّاً وَ لا رَشَداً» بگو اختیار سود و زیان شما با من نیست، «قُلْ انّی لَنْ یجیرَنی مِنَ اللَّهِ احَدٌ وَ لَنْ اجِدَ مِنْ دونِهِ مُلْتَحَداً» [٢] خود مرا جز خدا کسی پناه نخواهد داد.

تفاوت نگذاشتن میان مردم در تبلیغ

یکی دیگر از خصوصیات بسیار بارز سبک تبلیغی پیغمبران- که شاید در مورد رسول اکرم بیشتر آمده است- مسأله تفاوت نگذاشتن میان مردم در تبلیغ اسلام است.

دوران جاهلیت بود. یک زندگی طبقاتی عجیبی بر آن جامعه حکومت میکرد. گویی اصلًا فقرا آدم نبودند، چه رسد به غلامان و بردگان. آنها که اشراف و اعیان و به تعبیر قرآن «مَلَأ» بودند، خودشان را صاحب و مستحق همه چیز میدانستند و آنها که هیچ چیز نداشتند مستحق چیزی نمیشدند. حتی حرفشان هم این بود، نه اینکه بگویند ما در دنیا همه چیز داریم و شما چیزی ندارید ولی در آخرت ممکن است خلاف این باشد، بلکه میگفتند دنیا خودش دلیل آخرت است؛ اینکه ما در دنیا همه چیز داریم دلیل بر این است که ما محبوب و عزیز خدا هستیم، خدا ما را عزیز خود دانسته و همه چیز به ما داده است، پس آخرت هم همینطور است، شما در آخرت هم همینطور هستید؛ آن که در دنیا بدبخت است، در آخرت هم بدبخت است. به پیغمبر میگفتند: یا رسول اللَّه! آیا میدانی عیب کار تو چیست؟ میدانی چرا ما حاضر نیستیم رسالت تو را

[١]. احقاف/ ٩.[٢]. جن/ ٢١ و ٢٢.