موضوع آن رساله به پیامی ارتباط ندارد. مثلًا فرض کنید کسی کتابچهای مینویسد درباره ریشه فلان لغت، درباره دستور زبان فارسی یا دستور زبان عربی؛ میگویند فلانی در فلان موضوع رسالهای نوشته است، در حالی که این اسم با آن موضوع (مثلًا ریشه لغت) جور درنمی آید. «رساله» در جایی باید به کار رود که پیامی در کار باشد، اما کسی که یک مسأله علمی یا ادبی را حل کرده است پیامی برای کسی نیاورده است.

در این مورد استعمال این کلمه درست نیست.

ولی اخیراً کلمه «رسالت» را در لفظ فارسی به کار میبرند و مثلًا میگویند: فلانی رسالتی در جامعه خودش دارد؛ یعنی امروز در مورد کسی که احساس میکند برای جامعه خودش و در جامعه خودش وظیفهای دارد که باید آن را انجام بدهد، میگویند او رسالتی دارد. این تعبیر و آن تعبیری که در قرآن برای کلمه «رسالت» آمده است، اگر یکی نباشد خیلی به هم نزدیکند و به عبارت دیگر این مفهوم به مفهوم «رسالت» در قرآن بسیار نزدیک است. قرآن میفرماید:«الَّذینَ یبَلِّغونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ یخْشَوْنَهُ وَ لا یخْشَوْنَ احَداً الَّا اللَّهُ» [١] آنان که پیامهای الهی را به مردم میرسانند و جز از خدا از احدی بیم ندارند. این، شرط بزرگی برای پیام رسان است که بعدها اگر موفق شدیم، ان شاء اللَّه دربارهاش بحث میکنیم.

فرق تبلیغ با امر به معروف و نهی از منکر

وقتی معلوم شد که «ابلاغ» یا «تبلیغ» رساندن پیام است، نتیجه میگیریم «تبلیغ» که در قرآن آمده است و «امر به معروف و نهی از منکر» که آن هم در قرآن آمده است، دو مسأله جداگانهاند؛ البته با یکدیگر پیوستگی دارند، ولی دو مسأله هستند. تبلیغ، مرحله شناساندن و خوب رساندن است، پس مرحله شناخت است. ولی امر به معروف و نهی از منکر مربوط به مرحله اجرا و عمل است. تبلیغ، خودش یک وظیفه عمومی برای همه مسلمین است، همچنانکه امر به معروف و نهی از منکر یک وظیفه عمومی است. وظیفهای که هر مسلمان از نظر تبلیغ دارد این است که باید این احساس در او پیدا بشود که به نوبه خودش حامل پیام اسلام است. اما وظیفهای که هر مسلمان در مورد امر به معروف و نهی از منکر دارد این است که باید این احساس در او باشد که

[١]. احزاب/ ٣٩.