ما چهارده قرن- که پنج شش قرن آن از درخشانترین دورهها بوده است- تمدن بسیار عظیمی داشتهایم، و بعضی از سخنرانان دانشمند جامعه شناس ما که در همین جلسه سخنرانی کردهاند، در اطراف ارزش و اصالت تمدن اسلامی بحث کردهاند. در جلد دوم کتاب محمّد خاتم پیامبران در مقاله «کارنامه اسلام» اصالت تمدن اسلامی و اینکه این تمدن فقط و فقط از اسلام برخاسته و بس و در ردیف مهمترین تمدنهای دنیا میباشد، ثابت شده است؛ یعنی گفتهاند اگر مثلًا پنج یا سه تمدن، تمدن درجه اول باشند، یکی از آنها تمدن اسلامی است. ما چقدر در این زمینه حساسیت داریم؟ چقدر در راه تبلیغ تمدن و سابقه خودمان فعالیت میکنیم؟ جوانان ما اساساً خیال میکنند اسلام تا امروز کاری نکرده؛ از وقتی که ظهور کرده تا امروز، مردم دارند مرتب به آن عمل میکنند و نتیجه نهاییاش همین است که ما امروز هستیم! ما حتی از کتابهای خودمان خبردار نیستیم. اگر از ما بپرسند مسلمین در ریاضیات چقدر ابتکار داشتهاند، نمیدانیم. تازه بعضی از فرنگیها در این زمینه حرفهایی به نفع خودشان زدهاند. خوشبختانه من چند نفر از دانشمندان ایرانی خودمان را سراغ دارم که در این زمینه مطالعات بسیار خوب کردهاند و به کشفیات بسیار عالی نایل شدهاند و دقیقاً اثبات میکنند که بسیاری از نظریاتی که دنیای اروپا ادعا میکند که مخترع و مبتکرش است، اختراع و ابتکارش در دنیای اسلام صورت گرفته است. ما از سابقه خودمان در قسمتهای دیگر نظیر هنر، صنایع مستظرفه، فلسفه، فیزیک، شیمی و تاریخ نیز بی اطلاعیم، نمیدانیم چه بودیم و چه هستیم.

دیشب در روزنامه خبری خواندم که درست سطح رشد ما را نشان میدهد.

آقایانی که به مشهد مقدس مشرّف شدهاند، اگر اندکی سر اینجور کارها را داشته و سری به گنجینه قرآن در آستانه قدس رضوی زده باشند، میدانند که در قسمتی از موزه آستانه به نام «گنجینه قرآن» قرآنهای بسیار نفیس خطی از ده یازده قرن پیش تا حالا وجود دارد. بعضی از آن قرآنها از جنبه هنری و صنعت مستظرف به قدری فوق العاده است که متصدی امر در مورد یکی از آنها گفت: امروز پنج میلیون تومان برای آن تخمین قیمت زده میشود. چه کسی آنها را نوشته است؟ در میان نویسندگان آنها یا کسانی که سایر صنایع آنها را ایجاد کردهاند مثلًا تذهیب کاری کردهاند، ایرانی