بیندازد شکی نیست. قرآن میگوید:«وَ لا تُلْقُوا بِایدیکمْ الَی التَّهْلُکةِ» [١]. اگر بخواهید از بالای بام، خود را پایین بیندازید ولو تحت فشار قرض قرار گرفته باشید یا در عشقی شکست خورده باشید، ولو در حالی باشید که تمام دنیا و مافیها برای شما ارزش نداشته باشد، زندگی تاریک باشد، این عمل جایز نیست. درست مثل این است که انسان دیگری را کشته باشید. قرآن کریم صریحاً در باب قتل عمد میگوید:

«فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ» کسی که نفس محترمی را میکشد، اعمّ از اینکه غیرخودش یا خودش باشد، کیفر او جهنم است «خالِداً فیها» [٢] برای همیشه هم در جهنم باید باقی بماند. کسانی که خیال میکنند اختیار جان خودشان را دارند، اشتباه میکنند. مال انسان محترم است. اما چون مالی که شما دارید تنها مال شما نیست، در درجه اول مال اجتماع و در درجه دوم مال شماست، حق استفاده از آن را دارید ولی حق تضییع، اسراف و تبذیر آن را ندارید. اسلام چنین حقی برای شما قائل نیست. مالْ محترم، بدن محترم، جان محترم، آبرو محترم. مگر میتوانید در اجتماع کاری کنید که بیجهت آبرویتان برود، بی جهت به شما تهمت بزنند (اتَّقوا مَواضِعَ التُّهَمِ). بحث در این نیست، بحث در این است که امر به معروف و نهی از منکر در برابر این امور محترم چقدر نیرو دارد؟ درجه احترام امر به معروف و نهی از منکر چقدر بالاست که به مصداق گفته پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله «اذَا اجْتَمَعَتْ حُرْمَتانِ تُرِکتِ الصُّغْری لِلْکبْری» وقتی دو حرمت با یکدیگر تزاحم و اجتماع پیدا میکنند، لزوماً باید حرمت کوچکتر را فدای حرمت بزرگتر کنیم.

نظریه اول : بی ضرر بودن

بعضی از علمای اسلام، و خیلی متأسفم که باید بگویم بعضی از علمای بزرگ شیعه که از آنها چنین انتظاری نمیرفت، میگویند: مرز امر به معروف و نهی از منکر، بی ضرری است نه بیمفسدهای، ضرری به جان یا مال یا آبرویت نرسد؛ یعنی اگر پای ضرر به اینها در میان بود، امر به معروف و نهی از منکر را رها کن! آن، کوچکتر از این است که با احترام جان یا آبرو یا بدن برابری کند! ارزش امر به معروف و نهی از منکر را پایین میآورند.

[١]. بقره/ ١٩٥.[٢]. نساء/ ٩٣.