اینجا عکس العمل امام چه باید باشد؟ حجّت بر او تمام شده است. عکس العمل، مثبت و ماهیت عملش ماهیت تعاون است؛ یعنی مسلمانانی قیام کردهاند، امام باید به کمک آنها بشتابد. اینجا دیگر عکس العمل امام ماهیت منفی و تقوا ندارد، ماهیت مثبت دارد. کاری از ناحیه دیگران آغاز شده است، امام حسین باید به دعوت آنها پاسخ مثبت بدهد. اینجا وظیفه چیست؟ در آنجا وظیفه «نه» گفتن بود. از نظر بیعت، امام حسین فقط باید بگوید: نه، و خودش را پاک نگه دارد و نیالاید. و لهذا اگر امام حسین پیشنهاد ابن عبّاس را عمل میکرد و میرفت در کوهستانهای یمن زندگی میکرد که لشکریان یزید به او دست نمییافتند، از عهده وظیفه اولش برآمده بود؛ چون بیعت میخواستند، نمیخواست بیعت کند؛ آنها میگفتند: بیعت کن، میگفت: نه. از نظر تقاضای بیعت و از نظر احساس تقوا در امام حسین و از نظر اینکه باید پاسخ منفی بدهد، با رفتن در کوهستانهای یمن که ابن عبّاس و دیگران پیشنهاد میکردند، وظیفهاش را انجام داده بود. اما اینجا مسأله مسأله دعوت است، یک وظیفه جدید است؛ مسلمانها حدود هجده هزار نامه با حدود صدهزار امضا دادهاند. اینجا اتمام حجّت است.

امام حسین از اول حرکتش معلوم بود که مردم کوفه را آماده نمیبیند، مردم سست عنصر و مرعوب شدهای میداند. در عین حال جواب تاریخ را چه بدهد؟ قطعاً اگر امام حسین به مردم کوفه اعتنا نمیکرد، همین ما که امروز اینجا نشستهایم میگفتیم: چرا امام حسین جواب مثبت نداد؟.

ابوسَلَمه خلّال که به او میگفتند وزیر آل محمّد در دوره بنی العبّاس، وقتی که میانهاش با خلیفه عبّاسی بهم خورد که طولی هم نکشید که کشته شد، فوراً دو نامه نوشت: یکی به امام جعفر صادق و یکی به عبداللَّه محض و هر دو را در آنِ واحد دعوت کرد، گفت من و ابومسلم که تا حالا برای اینها کار میکردیم، از این ساعت میخواهیم برای شما کار کنیم؛ بیایید با ما همکاری کنید، ما اینها را از بین میبریم. اولًا وقتی برای دو نفر نامه مینویسد، علامت این است که خلوص ندارد. ثانیاً بعد از اینکه رابطهاش با خلیفه عبّاسی بهم خورده، چنین نامهای نوشته است. وقتی نامه به امام جعفر صادق علیه السلام رسید امام نامه را خواند، بعد در جلو چشم حامل نامه آن را مقابل آتش گرفت و سوزاند. آن شخص پرسید: جواب نامه چیست؟ فرمود: جواب نامه همین است. هنوز او برنگشته بود که ابوسلمه را کشتند. و هنوز میبینیم خیلی افراد سؤال میکنند که چرا