روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥ - ترجمه
خداى شما [١]يك خداست و آنان كه ايمان نيارند [٢]به روز بازپسين [٣]دلهاى ايشان منكر [٤]است و ايشان متكبّرند.
حق است و درست [٥]كه خدا داند آنچه پنهان دارند و آنچه آشكارا دارند،او دوست ندارد متكبّران را.
قوله-عزّ و علا [٦]أَتىٰ أَمْرُ اللّٰهِ ،قتاده گفت:سورت مكّى است الى قوله:
وَ الَّذِينَ هٰاجَرُوا فِي اللّٰهِ مِنْ بَعْدِ مٰا ظُلِمُوا... [٧] ،و بر قول ديگران [٨]اوّل سورت به مكّه فرود آمد،الى قوله: كُنْ فَيَكُونُ [٩]،و باقى به مدينه فرود آمد.
مجاهد گفت:اوّلش مكّى است و آخر مدنى.شعبى گفت:همه مكّى است، الّا [١٠]قوله: وَ إِنْ عٰاقَبْتُمْ [١١].
حقتعالى گفت: أَتىٰ أَمْرُ اللّٰهِ ،آمد فرمان خداى.در اين فرمان خلاف كردند:
عبد اللّه عبّاس گفت،مراد قيامت است و گفت:سبب نزول آيت آن بود كه، چون خداى تعالى آيت فرستاد، اِقْتَرَبَتِ السّٰاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ [١٢]،كافران يكديگر را گفتند:محمّد مىگويد:قيامت نزديك رسيد اين كه مىكنى [١٣]،دست بدارى [١٤]تا بنگريم تا چه خواهد بودن!چون روزى چند [١٥]برآمد اثرى نبود،با سركار خود شدند و گفتند [١٦]:چيزى نمىبينيم ما از اين حديث.خداى تعالى آيت فرستاد كه: اِقْتَرَبَ لِلنّٰاسِ حِسٰابُهُمْ وَ هُمْ فِي غَفْلَةٍ مُعْرِضُونَ [١٧]،بترسيدند و روزى چند مترصّد مىبودند،چون چيزى نبود گفتند:اى محمّد!ما اثر نمىبينيم آن را كه مىگفتى،
[١] .قم+خداى است.
[٢] .قم،آط،آب،آج،لب:ندارند.
[٣] .قم،آط،آب،آج،لب:به قيامت.
[٤] .قم:انكاركننده.
[٥] .آط،آب،آج،لب:و هرآينه.
[٦] .جميع نسخهها:تعالى.
[٧] .سورۀ نحل ١٦ آيۀ ٤١.
[٨] .قم:ديگر از،آط،آب،آز،آج،لب+از.
[٩] .سورۀ نحل ١٦ آيۀ ٤٠.
[١٠] .آج،لب:الى.
[١١] .سورۀ نحل ١٦ آيۀ ١٢٦.
[١٢] .سورۀ قمر ٥٤ آيۀ ١.
[١٣] .آط،آب،آز:مىگويى،آج،لب:مىگوييد.
[١٤] .آج،لب:ندارى.
[١٥] .آج،لب:روز چند.
[١٦] .آج،لب+ما.
[١٧] .سورۀ انبيا ٢١ آيۀ ١.