روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩١ - ترجمه

،پس دولت با ايشان داد [١]در ايّام داود-عليه السّلام-كه او جالوت را بكشت.آنگه پس از آن چون با سر معصيت شدند و تغيير و تبديل شدند، بخت‌نصّر بر ايشان مسلّط شد،فى قوله: فَإِذٰا جٰاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ .

پس باز بر ايشان رحمت كرد،فى قوله: عَسىٰ رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ ،باز [٢]با سر معصيت شدند،خداى تعالى رسول را [٣]بر ايشان مسلّط كرد تا بهرى را بكشت و بهرى را جزيت بر نهاد و اين مذلّت بر ايشان بماند تا به قيامت.و قوله: لَتُفْسِدُنَّ ،«لام»و «نون»تأكيد جواب قسمى محذوف است،و التّقدير،و اللّه لتفسدنّ و لتعلنّ، [٤]اى لتستكبرنّ.

فَإِذٰا جٰاءَ وَعْدُ أُولاٰهُمٰا ،عبد اللّه مسعود گفت:فساد اوّل ايشان،كشتن زكريّا بود،و اين روايت ابو صالح است از عبد اللّه عبّاس [٥].محمّد بن اسحاق گفت:زكريّا به مرگ خود مرد [٦]،و انّما [٧]شعيا بود كه او را بكشتند، فَجٰاسُوا خِلاٰلَ الدِّيٰارِ ،اى دخلوا الدّيار و تخلّلوها طالبين ما فيها،و عبد اللّه عبّاس خواند:«فحاسوا»بالحاء غير المعجمة و معناهما واحد، وَ كٰانَ وَعْداً مَفْعُولاً ،اى،كائنا واقعا لا محالة.ابن جرير گفت:

طافوا،يعنى مى‌گرديدند.قتيبى گفت:عاثوا [٨]و افسدوا.ابو عبيده گفت:طلبوا.

ثُمَّ رَدَدْنٰا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ ،اى الرّجعة و الدّولة.حق‌تعالى گفت:ما پس از آن شما را يعنى بنى اسرايل را-و خطاب با ايشان است-دولت داديم و روزگار با شما داديم و شما را مدد داديم به مالها و فرزندان [٩]، وَ جَعَلْنٰاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيراً ،و كرديم شما را در بيشتر به عدد [١٠].مجاهد گفت:اكثر رجالا،بعضى دگر گفتند:اكثر انصارا،و اصل او آن باشد [١١]كه جماعتى كه چون [١٢]استغاثه [١٣]كند در نصرت [١٤]برمند [١٥]و مسارعت نمايند،و اين فعيل به معنى فاعل است،كالقدير و القادر و العليم و العالم.