روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨٨ - ترجمه
بصدّكم [١]،به منع كه كردى مردمان را از ره خداى،يعنى از دين مسلمانى. وَ لَكُمْ عَذٰابٌ عَظِيمٌ ،و شما را عذابى عظيم باشد.
وَ لاٰ تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللّٰهِ ثَمَناً قَلِيلاً ،و مخرى به عهد خداى بهاى اندك،يعنى عهد خداى مفروشى به بهايى اندك.و اين از جملۀ مقلوب باشد.و«اشترى»به معنى بيع باشد،و مقلوب را امثله بسيار گفتهاند [٢]من قولهم:«استوى العود على الحرباء»و غير ذلك،و التّقدير:استوى الحرباء على العود.و وجهى ديگر كه تا آن كلام [٣]بر ظاهر ماند آن است و لا تبدّلوا بعهد اللّه ثمنا قليلا،بدل مكنى به بهاى اندك از حطام دنيا به عهد خداى،يعنى عهد خداى از دست رها مكنى و حطام دنيا مستانى.و اين وجهى سديد است براى آنكه در مبايعت معنى معاوضه باشد كه خريدار و فروختار هر دو معاوضه مىكنند،اين متاع مىدهد و او به عوض بها مىدهد. إِنَّمٰا عِنْدَ اللّٰهِ ،كه آنچه به نزديك خداست شما را بهتر است از ثواب خداى -جلّ جلاله-اگر شما داني.و«ما»موصوله است براى آنكه«ما»از«إنّ»جدا بايد نوشتن كه اسم است و آنجا كه«ما»كافّه بود و حرف باشد پيوسته نويسند، فرقا بينهما،و هذا من علم الخطّ [٤]،قوله: إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ،دو وجه دارد:يكى آنكه اگر شما چيزى دانى.و دوّم آنكه اگر شما داني فضل ما بين العوضين،كه چه تفاوت است ثواب خداى را بر اين كه شما اختيار كردهاى از حطام دنيا.
آنگه تفصيل داد آن را و بيان كرد،گفت: مٰا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ ،آنچه به نزديك شماست برسد و آن را بن درآيد از حطام دنيا،و آنچه به نزديك خداى است از ثواب و نعيم بهشت،آن باقى ماند [٥]. وَ لَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا ،عاصم خواند به«نون»على اخبار اللّه عن نفسه،و باقى قرّا به«يا»خواندند،اسنادا الى اسم اللّه [٦]،و ما پاداشت دهيم يا خداى پاداشت دهد آنان را كه صبر كنند بر عهدهاى خداى و وفا كنند در سرّاء و ضرّاء مزد و ثواب ايشان، بِأَحْسَنِ مٰا كٰانُوا يَعْمَلُونَ ،به نيكوتر آنچه ايشان
[١] .آط،آب،آز،لب:يصدّكم.
[٢] .قم:گفتيم،آط،آب،آز،آج،لب:گفتهايم.
[٣] .آط،آب،آز،آج،لب:به آن.
[٤] .قم:الخطا.
[٥] .قم،آط،آج،لب:بماند.
[٦] .همۀ نسخه بدلها+تعالى.