روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٥ - ترجمه

حسب مصالح،گفت:خداى تفضيل مى‌دهد بهرى را از شما بر بهرى در باب روزى به حسب مصلحت.چه حق‌تعالى قسمت روزى متفاوت فرموده است چنان كه صلاح خلق شناخته است در اندكى و بسيارى و آن [١]را كه روزى فراخ است به آن‌كه [٢]صلاح او در آن است،لقوله تعالى: وَ لَوْ بَسَطَ اللّٰهُ الرِّزْقَ لِعِبٰادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ وَ لٰكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مٰا يَشٰاءُ ، [٣]آنگه بخل مردمان را وصف كرد گفت:

فَمَا الَّذِينَ فُضِّلُوا بِرَادِّي رِزْقِهِمْ عَلىٰ مٰا مَلَكَتْ أَيْمٰانُهُمْ ،آنان را كه ايشان را در روزى فضله [٤]كرده‌اند و زيادتى داده،آن زيادت [٥]و فضله به آنان [٦]نمى‌دهند كه زيردستان ايشانند از بندگان و پرستاران [٧]و رعايا و خدمتكاران تا متساوى شوند.در اين باب اين روا نمى‌دارند و روا مى‌دارند كه اصنام و طواغيت را در عبادت با من مساوات كنند و انباز دارند،و اين بر سبيل مذمّت و ملامت گفت در حقّ ايشان.اين قول عبد اللّه عبّاس است و قتاده و مجاهد.و وجهى دگر گفتند معنى آن است كه اينان و ايشان [٨]كه مفضّل و منقوص‌اند در باب مرزوقى يكى‌اند هر دو گروه مرتزق‌اند از جهت من چه بى‌قوّت و معونت من كس كس را روزى نتواند دادن [٩]، أَ فَبِنِعْمَةِ اللّٰهِ يَجْحَدُونَ ،اينان به نعمت خداى انكار مى‌كنند؟و عاصم به روايت ابو بكر خواند:

«تجحدون»به«تا»ى خطاب حملا على قوله: وَ اللّٰهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفّٰاكُمْ و ديگران به«يا»خواندند،خبرا عن الغائبين،لقوله تعالى: فَهُمْ فِيهِ سَوٰاءٌ .

عبد اللّه عبّاس گفت:آيت در ترسايان نجران آمد كه ايشان گفتند:

اَلْمَسِيحُ ابْنُ اللّٰهِ [١٠]،حق‌تعالى اين آيت فرستاد بر سبيل مثل كه:ايشان با من در عبادت شريك روا مى‌دارند [١١].و مثله قوله في سورة الرّوم:

ضَرَبَ لَكُمْ مَثَلاً مِنْ أَنْفُسِكُمْ هَلْ لَكُمْ مِنْ مٰا مَلَكَتْ أَيْمٰانُكُمْ مِنْ شُرَكٰاءَ