حاضر آمد،يكديگر را بپرسيدند،آنگه سالم،محمّد بن كعب را گفت:باقيات صالحات را معنى چيست؟گفت:لا اله الّا اللّه و الحمد للّه و سبحان اللّه و اللّه اكبر و لا حول و لا قوّة الّا باللّه [٢].سالم گفت:لا حول و لا قوّة الّا باللّه [٣]را از كى باز در اين [٤]آورده‌اى؟گفت:از آنگه كه ابو ايّوب انصارى را ديدم،او مرا گفت كه از رسول -عليه السّلام-شنيدم كه گفت:شب معراج مرا به آسمان بردند،ابراهيم خليل را ديدم مرا تقريب و ترحيب كرد.من جبريل را گفتم:اين كيست؟گفت:اين ابراهيم خليل است.ابراهيم مرا گفت:امّتت را بگوى تا در زمين بهشت غرس بسيار بنشانند كه تربتش پاكيزه است و زمينش فراخ.من گفتم:غرس بهشت چه باشد؟گفت، گفتن:لا حول و لا قوّة الّا باللّه [٥].

سعيد جبير و عمرو بن شرحبيل و ابراهيم مسروق گفتند:باقيات صالحات، نمازهاى پنج است و آن،آن حسنات است كه سيّئات را ببرد.

علىّ بن ابى طلحه گفت از عبد اللّه عبّاس كه او گفت:اعمال صالحه است [٦]گفتن:لا اله الّا اللّه و استغفر اللّه،و صلوات بر محمّد و آلش و نماز و روزه و حج و عتق و جهاد و صلت رحم،و جملۀ حسنات كه ثواب آن ابد الدّهر بماند.

عطيّه گفت از عبد اللّه عبّاس كه:آن سخن نيكوست.حسن بصرى گفت:نيّات است كه به آن اعمال قبول كنند.قتاده گفت:هر طاعت باشد كه براى خداى كنند.ابو جعفر الباقر-عليه السّلام-گفت:

قيام اللّيل لصلاة اللّيل، به شب برخاستن [٧]است براى نماز شب.امّا قوله: كَمٰاءٍ أَنْزَلْنٰاهُ مِنَ السَّمٰاءِ ،ظاهر [٨]چنان مى‌نمايد كه تشبيه حيات دنيا به آب است،و اهل اشارت گفتند:حكمت در آن‌كه خداى تعالى دنيا را به آب تشبيه كرد،آن است كه آب قرار نگيرد در يك جاى،[بل رونده باشد چون راه

[١] .آط،آب،آز،لب:سخنى گوييم.

[٥] [٣] [٢] .سورۀ كهف(١٨)آيۀ ٣٩.

[٤] .آج،لب:آنجا،مل،آط،آب،آز+جا.

[٦] .آط،آز،آج،لب:صالحات است از.

[٧] .آط،آب،آز،آج،لب:برخواستن.

[٨] .همۀ نسخه بدلها:به ظاهر.