روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٤٩ - ترجمه

گفت:فلان ابغض الىّ من الطّلياء و المهل،گفتم:مهل چه باشد؟گفت:آن‌كه خمير در ميان آتش كنند،آنگه بردارند و انگشتهاى آتش و جمرات در كنار [١]آن آويخته باشد. يَشْوِي الْوُجُوهَ ،بريان كند رويها را و بسوزد.سعيد جبير گفت:اهل دوزخ چون گرسنه شوند،استغاثه [٢]كنند و فرياد خواهند از گرسنگى ايشان را اغاثه [٣]كنند به درخت زقّوم،از آن بخورند،آن در تن ايشان چون آتش شود،و گوشت و پوست ايشان پخته گرداند،چنان كه عرق برآرند،پاره‌هاى گوشت ايشان با عرق بريزد [٤]،آنگه تشنگى بر ايشان افتد،چند سال فرياد مى‌كنند از تشنگى،ايشان را اغاثه [٥]كنند به آبى چون مهل،و آن آبى بود [٦]گرماى آن به غايت رسيده كه چون به نزديك دهن برند گوشت روى ايشان در آنجا فتد [٧]. بِئْسَ الشَّرٰابُ ،بد شراب [٨]باشد آن مهل، وَ سٰاءَتْ مُرْتَفَقاً ،و بد جاى تكيه باشد دوزخ و«مرتفق»،متّكا باشد كه مرفق برآن نهند.عبد اللّه عبّاس گفت:منزلا.ضحّاك [٩]گفت:مجتمعا.عطا گفت:مقرّا [١٠].گفتند:مهادا،و گفتند:منزلا،و اصل او متّكا بود كه بر او و چايند [١١]به مرفق،قال الشّاعر:

قالت له و ا[ر] [١٢]تفقت الا فتى يسوق بالقوم غزالات الضّحى
و ارتفق الرّجل گويند،چون تكيه كند و خوابش نباشد.قال ابو ذؤيب الهذلىّ [١٦٢-پ]:

نام الخلىّ و بتّ اللّيل مرتفقا كانّ عيني فيها الصّاب مذبوح
و گفتند:روا بود كه از رفق باشد،و آن منفعت بود.

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ ،آنان كه ايمان آرند و عمل صالح كنند.

در خبر آن خلاف كردند،بهرى گفتند: إِنّٰا لاٰ نُضِيعُ ،در جاى خبر اوست،چنان كه شاعر گفت:

انّ الخليفة انّ اللّه سربله سربال ملك به ترجى الخواتيم