برانگيز و سبك گردان و از جاى ببر،هركس را كه توانى به آوازت.در او دو قول [١٣٧-پ]گفتند:عبد اللّه عبّاس و قتاده گفتند: بِصَوْتِكَ ،اى بدعائك الى معصية اللّه،به دعوتت ايشان را با معصيت،و هر داعى كه با معصيت دعوت كند او از لشكر ابليس باشد.مجاهد گفت:مراد او از مزامير است و غنا. وَ أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ ،و گرد آر بر ايشان سوار و پياده‌يت [١]را.مفسّران گفتند:هر سوارى و پياده‌اى كه در معصيت خداى سعى [٢]كند،و از لشكر ابليس باشد.عبد اللّه عبّاس و قتاده و مجاهد گفتند:ابليس را سواران و پيادگانند از جنّ و انس.هر سوار و پياده‌اى كه در معصيت خداى كالزار [٣]كند،او از لشكر ابليس باشد [٤].حفص خواند:

و رجلك به كسر«جيم»و باقى قرّاء به سكون«جيم» [٥].امّا آنان كه به كسر «جيم»خواندند،من قولهم:رجل يرجل رجلا،فهو رجل و راجل،بر اين قرائت لفظ واحد باشد،و آنان كه به سكون«جيم»خواندند،گفتند:جمع راجل باشد،كركب و راكب و صحب و صاحب. وَ شٰارِكْهُمْ فِي الْأَمْوٰالِ وَ الْأَوْلاٰدِ ،و مشاركت كن با ايشان در مال و فرزندان.مجاهد و حسن و سعيد جبير و عبد الرّحمن بن زيد و علىّ بن طلحه عن ابن عبّاس گفتند:مراد هر مالى است كه از معصيت به دست آرند.عطا گفت:مراد ربا است [٦].قتاده گفت:آن است كه مشركان بر خود به حرام كردند،از بحيره و سايبه و وصيله و حام.و اين روايت عوفى است از عبد اللّه عبّاس [٧].ضحّاك گفت:مراد آن ذبايح است كه ايشان براى معبودان خود بكشتندى. وَ الْأَوْلاٰدِ ،بعضى مفسّران گفتند:مراد اولاد زنااند.و اين قول مجاهد است و ضحّاك و روايت عطيّه از عبد اللّه عبّاس.والبى گفت [٨]از عبد اللّه عبّاس [٩]:مراد آن فرزندانند كه از حرام حاصل آيند، [١٠]مادران بكشند ايشان را.حسن و قتاده گفتند:مراد آن است كه هر مولود كه [١١]بر فطرت اسلام زايد به اغرا و اغواء [١٢]شيطان گبر و جهود و ترسا شود.چنان كه رسول -عليه السّلام-گفت:

كلّ مولود يولد على الفطرة فابواه يهوّدانه و ينصّرانه و يمجّسانه،

[١] .آب،آز،آج،لب:پياده‌ات.

[٢] .قم،آط:كارزار.

[٣] .قم،آط،آب،آز،آج،لب:كارزار.

[٤] .قم:بود.

[٥] .همۀ نسخه بدلها بجز قم+خواندند.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:رباست.

[٧] .همۀ نسخه بدلها+و.

[٨] .آط،آج،لب:روايت كرد.

[٩] .آب،آز،آج،لب+كه.

[١٠] .آب،آز،آج،لب+و.

[١١] .آط،آب،آز،آج،لب+زايد.

[١٢] .قم،آط،مل،آج،لب:اغواى.