روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٤ - ترجمه

بل به دست تو جز اعذار و انذارى نيست،اگر اجابت كنند و الّا بر تو تاوانى [١]نيست، عقوبت و ملامت بر ايشان باشد.

وَ رَبُّكَ أَعْلَمُ بِمَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ،و خداى تو عالم‌تر است به آنچه در آسمان و زمين است،يعنى احوال و اعمال و ضماير ايشان او بهتر داند هركسى را برحسب آنچه او را صلاح باشد مى‌دارد از رفعت و ضعت و ضيق و سعه [٢]،چنان كه تفضيل داديم بعضى [٣]پيغامبران را بر بعضى،آدمى را صفوت داديم [٤]،و نوح را اجابت دعوت داديم،و ابراهيم را خلّت داديم و موسى را درجۀ مناجات داديم و عيسى را انواع معجزات داديم،و سليمان را ملك [٥]داديم و داود را زبور داديم.

آنگه تنبيه كرد ايشان را بر خطايشان [٦]در عبادت اصنام،گفت بگو اى محمّد:

قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِهِ ،بگو بخوانى آنان را كه دعوى مى‌كنى [٧]كه خدايانند بدون [٨]خداى تا بدانى كه ايشان نتوانند بلايى و آفتى از شما بگردانيدن و دفع مضرّتى كردن و كشف بيمارى و درويشى و آفتهاى ديگر.و نيز نتواند تحويل كردن و بگردانيدن [٩].

آنگه گفت: أُولٰئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ ،تقدير آن است كه:يدعونهم،آنان را كه كافران مى‌خوانند به خداى و مى‌پرستند به الهيّت،و در ايشان اعتقاد محال كرده‌اند، ايشان كه معبودانند طلب وسيلت به خداى خود مى‌كنند و تقرّب به خداى مى‌كنند هركدام كه[١٣٤-پ]از ايشان نزديكتر است،اميد [١٠]رحمت او مى‌دارند و از عذاب او مى‌ترسند،كه عذاب خداى حذر كردنى است.مفسّران در اين دو قول گفتند:

عبد اللّه عبّاس و مجاهد و بيشتر مفسّران گفتند:مراد عيسى است و مادرش و فريشتگان كه كافران ايشان را مى‌پرستيدند،و ايشان خداى را مى‌پرستيدند.عبد اللّه مسعود گفت:جماعتى [١١]كافران،آنان بودند كه ايشان جماعتى جنّيان را مى‌پرستيدند،آن جنّيان ايمان آوردند و خداى‌پرست شدند،و اينان ندانستند،اينان بر