روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨ - ترجمه

«زا»خواندند من الإنزال.و روح و كسائى و سهل خواندند:تنزّل الملائكة،به ضمّ «تا» [١]و فتح«زا»بر [٢]فعل مجهول و رفع الملائكة باسناد الفعل المجهول إليها.فروفرستند- فريشتگان را بِالرُّوحِ ،اى بالوحى [٣].و براى آن وحى را روح خواند كه دلها به آن [٤]زنده شود،چنان كه تن به روح زنده شود.عطا گفت:به نبوّت،نظيره: يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلىٰ مَنْ يَشٰاءُ مِنْ عِبٰادِهِ [٥]... ،قتاده گفت:مراد به روح رحمت است.

ابو عبيده گفت:بالرّوح،اى مع الرّوح،يعنى جبريل و«با»به معنى«مع»است. مِنْ أَمْرِهِ ،از فرمان او«من»به معنى ابتداى غايت است،يعنى نزول ايشان از فرمان خداى باشد، عَلىٰ مَنْ يَشٰاءُ مِنْ عِبٰادِهِ ،بر آنكه خواهد از بندگانش و«من» [٦]به معنى تبيين است. أَنْ أَنْذِرُوا ،كه بترسانى. أَنَّهُ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ أَنَا ،خلقان را اعلام كنند كه جز من خدايى نيست،و محلّ«ان»مع الفعل،نصب است بنزع الخافض،و التقدير:

ينزّل الملائكة بأن انذروا انّه لا إله إلاّ انا،محلّه النّصب بوقوع الانذار عليه.«أن»با اسم [٧]و خبر در محلّ نصب است به آن‌كه مفعول إنذار است. فَاتَّقُونِ ،از من بترسى و از معاصى من اجتناب كنى. خَلَقَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ ،كه او آفريد آسمان و زمين را بحق. تَعٰالىٰ عَمّٰا يُشْرِكُونَ ،او متعالى است ازآن‌كه با او شرك [٨]گويند.

حمزه و كسائى اين جا [٩]«تشركون»خواندند به«تا».

خَلَقَ الْإِنْسٰانَ مِنْ نُطْفَةٍ ،آدمى را بيافريد از آب،اين كه [١٠]از ميان پشت و سينه بيرون آيد كه خداى [١١]از او به عادت فرزند آفريند و هر آب [١٢]اندك را به تازى نطفه خوانند [١٣]و اشتقاق او من«نطف»إذا قطر باشد. فَإِذٰا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ ،اين«اذا» را اذاء مفاجات [١٤]خوانند،كقولهم:فتحت الباب فاذا زيد بالباب،يعنى بس نبود