روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٥٥ - ترجمه
تخفيف خواستم.ده نماز مرا نظر كرد [١]تا چهل شد.بازآمدم.گفت:چه كردى؟ گفتم:ده تخفيف افتاد و چهل ماند.گفت:امّت تو طاقت چهل نماز ندارند.مراجعت كردم تخفيف خواستم [٢].ده ديگر [٣]تخفيف افتاد همى [٤]هم چنين مراجعت مىكردم تا با پنج آمد [٥].موسى گفت:از اين نيز تخفيف خواه.من گفتم:
از خداى شرم دارم بيش از اين مراجعت [٦]كردن.خداى تعالى گفت:اين پنج نماز فرض كردم [٧]و هر نمازى را ده ثواب باشد.هركه اين پنج نماز به جاى آرد، همچنان [٨]باشد كه پنجاه نماز گزارده [٩]و اين خبر [١٠]ضعيف است و ما براى سياقت حديث آورديم و آنكه در روايت آمده است و اگرچه اين را تأويل گفتهاند كه روا بود [١١]مصلحت به اوّل پيش از مراجعت اقتضاى پنجاه نماز كرده باشد آنگه عند [١٢]مراجعت مصلحت بگردد و همچونين [١٣]تا پنج آمدن هربار كه مراجعت نباشد مصلحت آن مقدار بود.چون مراجعت كنند،مصلحت بگردد،چه آنچه متعلّق باشد به مصلحت به اوقات و اشخاص اسباب مختلف شود.و اين وجهى است كه مشايخ ما در تأويل اين حديث گفتند [١٤].
و سيّد-رحمت اللّه عليه-در تنزيه الانبيا هم اين وجه گفت [١٥]كه اين خبر باطل است از وجهى ديگر [١٦]،و آن آن است كه:نسخ الشّىء قبل دخول وقته يكون بداء [١٧]، نسخ چيز [١٨]قبل فعل [١٩]روا باشد [٢٠]و قبل دخول وقته روا نباشد كه بدا بود،و بدا برآن روا بود كه عالم بود به علم محدث.و قديم-جلّ جلاله-از اين منزّه است،پس اين حديث از اين وجه كه گفته شد معتمد نيست.
[١] .قم:نظر كردند،مل:طرح كرد
[٢] .قم:مراجعت كن و تخفيف خواه،من مراجعت كردم ده ديگر تخفيف كرد.
[٣] .آز،ده نماز ديگر.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:ندارد.
[٥] .مل:نماز.
[٦] .قم+نتوان.
[٧] .قم:فريضه كردم.
[٨] .آز:همچنين.
[٩] .قم+بود.
[١٠] .مل+سخت.
[١١] .همۀ نسخه بدلها+كه.
[١٢] .مل+آن.
[١٣] .قم،آج،لب:همچنين،آط:همچنين.
[١٤] .آط،آب،آز،آج،لب:گفتهاند.
[١٥] .همۀ نسخه بدلها+جز.
[١٦] .همۀ نسخه بدلها:دگر.
[١٧] .آج،لب:ابدا.
[١٨] .آط،آب،آز،آج،لب:چيزى.
[١٩] .همۀ نسخه بدلها:فعله.
[٢٠] .آج،لب:نباشد.