روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١٢ - ترجمه

رحمت كند [١].نه اين جا بر او حرج باشد و نه به قيامت بر او تبعه‌اى [٢]باشد.

وَ لاٰ تَقُولُوا لِمٰا تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ ،«ما»موصوله است و گفته‌اند:

مصدرى است.حق‌تعالى گفت:مگوى آن را كه وصف مى‌كند زبانهاى شما آن را به دروغ.و نصب«كذب»به وصف است،يقال:و صفته‌كذا و بكذا،و التقدير:و لا تقول [٣]لوصف ألسنتكم الكذب.اگر«ما»مصدريّه گويند و اگر موصوله گويند، تقدير اين [٤]باشد:و لا تقولوا للّذى [٥]تصفه ألسنتكم الكذب بدل ضمير باشد،و قوله:

هٰذٰا حَلاٰلٌ وَ هٰذٰا حَرٰامٌ ،محل او نصب است بوقوع القول [٦]عليه.و عبد اللّه عبّاس خواند:الكذب به ضمّ«كاف»و«ذال»و رفع«با»على انّه نعت للألسنة،و هو جمع كذوب،يعنى آنچه زبان دروغ‌زنتان [٧]مى‌گويد و وصف مى‌كند.و حسن بصرى[١٠٧-پ]خواند:«الكذب»بالجرّ على انّه صفة ل‌«ما»،أى لا تقولوا للكذب [٨]الّذي [٩]تصفه [١٠]ألسنتكم هذا حلال و هذا حرام.و اين وجوه از روى معنى قريب است جز كه در قرائت [١١]مشهور نيست در شواذّ است.خداى تعالى [١٢]نهى كرد عرب را و جز عرب را ازآن‌كه از خويشتن تحليل و تحريم كنند.آنگه گفت:

اين وصف كه شما مى‌كنى اشيا [١٣]را به حلال و حرام [١٤]دروغ است،چه آنچه حلال است حرام مى‌گويى [١٥]و آنچه حرام است حلال مى‌گويى [١٦]آن را.و آن به خلاف راستى است [١٧]دروغ باشد چه دروغ چيزى بود كه مخبر به خلاف آن بود [١٨]و مراد آنچه ايشان حرام كردند از بحيره و سائبه و حام و وصيله.و قولهم:ما فى بطون هذه الانعام خالصة لذكورنا و محرّم على أزواجنا،إلى غير ذلك من الجهالات.آنگه