روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٧ - ترجمه

الميد،الحركة و الاضطراب و الانكفاء [١].وهب منبّه گفت:خداى تعالى زمين بيافريد،مى‌جنبيد چنان كه كشتى باشد بر سر آب.فريشتگان گفتند:بار خدايا كس بر اين جا آرام نتواند گرفتن خداى تعالى در شب كوهها بيافريد و به ميخ [٢]زمين كرد و فريشتگان ندانند تا خداى تعالى كوه [٣]ازچه آفريد.

و روايت كرده‌اند از اميرالمؤمنين [٤]-عليه السّلام-كه او گفت:چون خداى تعالى زمين بيافريد [٥]آرام نمى‌گرفت گفت:بار خدايا بر من جماعتى را خواهى آفريدن كه تو را آزارند و معصيت كنند و پليديها به زمين [٦]اندازند،خداى تعالى كوهها بر او افگند تا موتّد [٧]شد.بعضى شما مى‌بينى و بعضى نمى‌بينى،و اين إمّا بر طريق مثل [٨]باشد و إمّا از گفتار [٩]فريشتگان كه بر زمين موكّل‌اند. وَ أَنْهٰاراً ،اى و جعل لكم أنهارا.

وَ سُبُلاً ،و براى شما راهها و جويها كرد،و نصب او بر فعل مقدّر باشد چنان كه گفتيم من قوله:و جعل،و معطوف نباشد على قوله: وَ أَلْقىٰ كه معنى ندارد،و مثله قول الشّاعر:

علّفتها [١٠]تبنا و ماء باردا
اى و سقيتها ماء باردا.و منه قول الشّاعر: [١١]

تسمع في أجوافهنّ صردا و في اليدين جسأة و نددا [١٢]
اى،و ترى فى اليدين،براى آن‌كه درشتى دست و شكافهاى او مسموع [١٣]نباشد مرئى باشد. لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ،تا باشد كه شما راه برى به مقاصدى كه شما را باشد.

وَ عَلاٰمٰاتٍ ،[اى،و جعل لكم علامات] [١٤]،و شما را در زمين علاماتى و نشانى [١٥]كرد از كوهها و جز كوهها كه شما راهها به آن بشناسى [١٦].بعضى مفسّران گفتند:اين-