روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨٢ - ترجمه

باشند. آنگه گفت: إِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسٰانِ ،خداى تعالى عدل و دادستان [١]مى‌فرمايد با مردمان.و عدل در كلام عرب راستى باشد،و معادله مناصفه باشد،و عدل تنگ بار باشد براى آنكه معادل صاحبش بود.والبى گفت از عبد اللّه عبّاس كه:عدل توحيد است اين جا و احسان اداى فرائض.روايتى ديگر [٢]از او آن است كه:عدل شهادت ان لا اله الّا اللّه است و احسان اخلاص به جاى آوردن در او.عطا [٣]گفت:عدل آن است كه با او انباز ندارى،و احسان آن است كه او را به راستى [٤]چنان [٥]پندارى كه او را مى‌بينى مقاتل گفت:عدل توحيد است و احسان عفو بكردن [٦]از مردمان و گفته‌اند:العدل فى الافعال [٧]،و الاحسان فى الأقوال.آن‌كه در فعل عادل باشد [٨]و در قول محسن.اين قولها كه مفسّران گفتند دليل آن است كه عدل از توحيد جدا نيست تا بدانند كه موحّد نباشد [٩]آن‌كه عدلى [١٠]نبود. وَ إِيتٰاءِ ذِي الْقُرْبىٰ ،و صلت رحم كردن به صلات و عطيّات،و إيتاء اعطا باشد يعنى خويشان را برّ كردن و عطا دادن. وَ يَنْهىٰ عَنِ الْفَحْشٰاءِ وَ الْمُنْكَرِ ،و نهى مى‌كند از فحشا.عبد اللّه عبّاس گفت:مراد به فحشا زناست و به منكر آنچه در شريعت اسلام نشناسند،و بغى كبر [١١]و ظلم است ابن عيينه گفت:عدل استواء السرّ و العلانية آن بود كه نهان و آشكارا [١٢]راست بود،و احسان آن بود كه سرّت [١٣]از علانيه نيكوتر باشد.

و فحشاء و منكر گفت آن است كه آشكارايت [١٤]و از نهان نكوتر [١٥]باشد. يَعِظُكُمْ ،پند مى‌دهد شما را تا باشد كه متّعظ شوى.

قتاده گفت:خداى تعالى ما را در اين آيت مكارم اخلاق مى‌فرمايد و معالى آن و ما را نهى مى‌كند از دناياى اخلاق و مذامّ و سفاسف آن.عبد اللّه مسعود گفت:از