روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٤ - ترجمه

بر شماست كه اين دو شفا به كار دارى:يكى قرآن [١]،يكى انگبين.و لفظ«ناس» اگرچه ظاهر او عموم است حمل [٢]بر اغلب بايد كردن [٣]و شفادهندۀ بر حقيقت خداست [٤]-جلّ جلاله-و لكن به اسباب. إِنَّ فِي ذٰلِكَ ،در اين كه رفت آياتى و علاماتى هست گروهى را كه انديشه كنند.

وَ اللّٰهُ خَلَقَكُمْ ،خداى بيافريد شما را، ثُمَّ يَتَوَفّٰاكُمْ ،پس وفات دهد شما را و جان [٥]بردارد بر اختلاف احوالتان،بهرى را به طفوليّت و بهرى را به برنايى و بهرى را به كهلى و بهرى را به پيرى،و بهرى را رها كند إِلىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ ،تا به عمرى رذال‌تر [٦]و فرومايه‌تر.يقال:رذل يرذل رذالة و رذلته [٧]أنا فهو مرذول.عبد اللّه عبّاس گفت:معناه أسفل العمر.مقاتل گفت:پيرى به غايت،ابن زيد گفت:يعنى،خرفى و فرتوتى.بعضى دگر گفتند:هفتاد سال [٨]باشد،بعضى دگر گفتند:هفتاد پنج سال [٩]باشد.و اين روايت اصبغ نباته است از اميرالمؤمنين على-عليه السّلام:

لكي لا يعلم [١٠]بعد علم شيئا، تا نداند چيزى پس از آنكه دانست،يعنى در اين عمر از پيرى و خرفى كه باشد باز با حال طفوليّت شود از نادانى همچنان نادان شود كه اوّل بود، [١١]ذكر و حفظ و ذهن و عقل نقصان يابد،و اين«لام»به صورت [١٢]«لام» غرض دارد و«لام»عاقبت است برآن تفسير كه بيان كرديم چند جايگاه. إِنَّ اللّٰهَ عَلىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ [١٣]،كه خداى تعالى بر همه چيز قادر است،از تغيير و تصريف خلقان برآن جمله كه مى‌خواهد.

وَ اللّٰهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلىٰ بَعْضٍ فِي الرِّزْقِ ،آنگه بيان تفاوت ارزاق كرد به