كسائى گفت:سقيته آن باشد كه او را يك شربت دهى،و اسقيته آن باشد كه او را شربى [١]دائم كنى [٢]از جويى يا از شير چهارپايى [٣].بعضى [٤]گفتند:سقيته ماء و اسقيته،جعلت له شربا،اى نصيبا،پس آنچه به دست بدهى تا به دهن بازخورد فعل از او سقيته آيد،و آنچه بدهى تا زرع او بخورد [٥]،اسقيته كذى [٦].بعضى [٧]گفتند:سقيته بيدى و اسقيته،دعوت له بالسّقيا [٨]،اى قلت له سقاك اللّه.قال ذو الرّمّة:

وقفت على ربع[لمّية] [٩]ناقتي فما زلت أبكي عنده و أخاطبه
و اسقيه [١٠]حتّى كاد ممّا أبثّه تكلّمني أحجاره و ملاعبه
و قوله: مِمّٰا فِي بُطُونِهِ ،در آن‌كه چرا كنايت مذكّر گفت و در پيش جمع رفته است و جمع مؤنّث باشد خصوصا جمع تكسير،سه قول گفتند:[٩٦-ر]يكى آن‌كه انعام و نعم به يك معنى آمده است او ردّ [١١]كنايت با واحد كرد.سيبويه گفت:اسم واحد بر افعال آمده است و أنشد:

و طاب ألبان [١٢]اللّقاح فبرد
[١٣] ذهب إلى اللّبن.دوم آن‌كه حمل بر معنى كرد،يعنى بطون ما ذكرناه من الأنعام»كما قال الصّلبان العبدى [١٤]:

إنّ السّماحة و المروءة ضمّنا قبرا بمرو على الطّريق الواضح
و لم تقل ضمّنتا لأنّه ذهب الى الجود و الاحسان.سيوم [١٥]آن‌كه او در معنى «اىّ»است،يعنى نسقيكم من بطون اىّ الأنعام لها [١٦]لبن،براى آن‌كه همه چهار-

[١] .آط،آز:شربتى.

[٢] .آط،آج،لب:كند.

[٣] .قم:از شتر و چهار پاى.

[٧] [٤] .همۀ نسخه بدلها:بهرى دگر.

[٥] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:از او بازخورد.

[٦] .قم:گويى،ديگر نسخه‌ها:گويند.

[٨] .اساس السقيا با توجه به همۀ نسخه بدلها تصحيح شد.

[٩] .اساس:ندارد،از قم افزوده شد.

[١٠] .اساس:و اسقيته،به قياس با نسخۀ قم و اتّفاق نسخه بدلها،تصحيح شد.

[١١] .آب،آز:و ردّ،آج،لب:در او ردّ.

[١٢] .آز،آب:البات.

[١٣] .آز،آب:فيرد.

[١٤] .آب،آز+شعر.

[١٥] .قم،آط،آج،لب:سه‌ام،آب،آز:سيم.

[١٦] .همۀ نسخه بدلها:بها.