روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٣ - ترجمه

پارس را و روم را بر ايشان مسلّط كرد [١].خردوس را و ططوس را كه قصّۀ ايشان برفت [٢]. لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ ،اين[لام] [٣]تعلّق دارد به محذوفى كه نسق كلام بر او دليل مى‌كند و هو قوله: بَعَثْنٰا عَلَيْكُمْ عِبٰاداً لَنٰا ،چون در نوبت اوّل«بعثنا»در ظاهر كلام بود در وعدۀ كرّة اخرى [٤]اين فعل بيفگند،اعتمادا على الموجود فى الكلام،و التقدير:

فاذا جاء وعد الآخرة،اى الكرّة الآخرة، بَعَثْنٰا عَلَيْكُمْ عِبٰاداً لَنٰا ، لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ ، [على قرائت من قرأ بالجمع او عبدا لنا ليسوء وجوهكم،يعنى چون نوبت وعدۀ دوم آمد و شما با سر فساد رفتى] [٥]بر سر شما فرستادم [٦]،بندۀ مسلّط را تا روى شما دژم [٧]كنند.كسائى خواند:لنسوء وجوهكم،به«نون»اضافت با خداى تعالى بر سبيل تعظيم،اعتبارا بقوله: بَعَثْنٰا ،و قَضَيْنٰا ،و رَدَدْنٰا ،و امددنا.و اين قرائت از اميرالمؤمنين [٨]-عليه السّلام-روايت كردند [٩]و بيان اين قرائت ابىّ است.لنسوءن وجوهكم،به نون تأكيد خفيف [١٠]،كقوله:لنسفعن بالناصية،و دگر قرّاء كوفه خواندند:

ليسوء،به«يا».آنگه آن را دو تأويل بود:امّا آن‌كه اضافت با خداى بود،اى، ليسوء اللّه وجوهكم و امّا ليسوءوا الوعد و العبد الملك المسلّط،و باقى قرّاء خواندند:

ليسوؤا وجوهكم،بر جمع [١١]اسنادا الى عِبٰاداً لَنٰا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ .و علامت نصب حذف نون است،يعنى ما ايشان را برانگيختيم تا رويهاى شما دژم [١٢]كنند،يقال:

ساءه اذا احزنه مساءة. وَ لِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ ،و تا در مسجد بيت المقدس شوند، چنان كه نوبت اوّل شدند. وَ لِيُتَبِّرُوا مٰا عَلَوْا ،و تا هلاك كنند آن را كه بر او غالب شده باشد از ديار و اموال شما هلاك كردنى من التّبار و هو الهلاك،و«لام»،روا بود كه«لام»غرض باشد،على سبيل العذاب و العقوبة لهم،و شايد كه«لام» عاقبت بود-برآن تفسير كه گفته‌ايم.فامّا قوله: لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ ،به وجه كنايت كرده است از جمله تن،كما قال [١٣]تعالى: كُلُّ شَيْءٍ هٰالِكٌ إِلاّٰ وَجْهَهُ... [١٤]و،