روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧٠ - ترجمه

«الانبياء»و مانند اين.اگر داند و وقت دارد آنگه دو ركعت نماز شفع كند [١]،ركعت اوّل به«الحمد»و«سورة الملك»و دوم به«الحمد»و: هَلْ أَتىٰ عَلَى الْإِنْسٰانِ [٢]، و اگر وقت ندارد بر معوّذتين اختصار كند،آنگه فصل كند ميان شفع و وتر به سلام و دعاى هست مخصوص بخواند آنگه نماز وتر كند.يك ركعت به آنچه خواهد از قرآن.

آنگه دعاى وتر بخواند و اگر دعا معيّن نداند،آنچه داند بخواند و خير خود را و مسلمانان را از خداى بخواهد [٣]و مستحب است كه چهل مؤمن را نام بگويد يا بيشتر و خداى بخواهد.آنگه ركوع كند و چون سر بردارد از ركوع دعاى مخصوص بخواند و نماز تمام كند.اگر صبح اوّل برآمده باشد ركعتى الفجر بكند و الّا تسبيح و تهليل مى‌كند تا صبح برآمدن.چون صبح دوم برآيد نماز بامداد كند فريضه،فهذا معنى قوله:

فَتَهَجَّدْ بِهِ و قوله: نٰافِلَةً لَكَ .عبد اللّه عبّاس گفت:خاصّة لك.مقاتل حيّان گفت:

كرامة و عطيّة لك.و به روايتى دگر [٤]عبد اللّه عبّاس گفت:فريضة لك و گفت:

نماز شب بر رسول-عليه السّلام-واجب بود و بر ديگران سنّت.و اين قول اصحاب ظاهر است و اصحاب اخبار [٥].بعض دگر گفتند:در اوّل شرع نماز شب بر رسول -عليه السّلام-واجب بود.آنگه خداى تعالى تخفيف كرد از او.قتاده و فرّاء گفتند:

تطوّعا لك و فضيلة،و عامّۀ فقها بر اين‌اند و اصل نافله [٦]اى زيادت و غنيمت را براى آن نفل خواندند كه اين زيادت كرامتى بود كه خداى تعالى داد اين امّت را.و آنان كه گفتند:فريضه بود بر رسول،گفتند:معنى آن است كه زيادة لك على الفرائض.

عَسىٰ أَنْ يَبْعَثَكَ ،اى رجاء ان يبعثك ربّك،اميد آن را كه خداى تعالى تو را به مقام محمود رساند و مفسّران گفتند:«لعلّ»و«عسى»از خداى واجب باشد.و ما آنچه تحقيق آن است گفتيم در چند جاى از اين كتاب و آن‌كه اين طمع و رجا راجع نيست با خداى تعالى بل با مكلّف تا مغرى نشود به قبيح [٧]به اين امان [٨].و امّا مقام محمود بيشتر اهل علم برآنند كه،مقام شفاعت است و آن مقامى است كه يغبطه [٩]